Op deze pagina staat de monitoringsmatrix voor 'Verbetering van de onderwijskwaliteit in het mbo'. Dit is één van de subthema's van de beleidsprioriteit 'Een sterke basis en hoge kwaliteit' uit het jaarverslag 2025 van OCW.
Wij hebben ons ook in 2025 ingezet om de kwaliteit van het onderwijs en de (fundamentele) wetenschap te versterken. Het doel blijft dat leerlingen en studenten de basisvaardigheden taal, rekenen-wiskunde, digitale geletterdheid en burgerschap beter gaan beheersen. Daarnaast was er ook blijvende inzet om de maatschappelijke impact van kennis uit onderzoek te vergroten.
Sub-thema
Verbetering van de onderwijskwaliteit in het mbo
Het doel van OCW is dat mbo-studenten na hun opleiding goed kunnen functioneren in de maatschappij, het beroep en, indien gewenst, soepel doorstromen naar het vervolgonderwijs. Om dit doel te bereiken is 2025 ingezet op het versterken van: De kwaliteit van het onderwijs en de examinering in de basisvaardigheden
De medezeggenschap
Beleidsmaatregelen
Versterken kwaliteit onderwijs en examinering basisvaardigheden
1.a. Korte termijn bijspijkeren taal- rekenniveau van startende mbo-studenten
Mbo-scholen ontvangen voor de studiejaren 2025/2026 en 2026/2027 in totaal €47,2 miljoen euro om taal- en rekenachterstanden van startende mbo-studenten weg te werken. In 2025 is de eerste tranche middelen aan de lumpsum toegevoegd. Het is aan de scholen zelf om de middelen naar eigen inzicht in te zetten daar waar nodig. De verwachting is dat deze extra inzet bijdraagt aan het voorkomen van onnodige studievertraging en uitval.
1.b. Herijken van het onderwijs en de examinering van het Nederlands
Een groep experts op het gebied van Nederlandse taal in het mbo is gevraagd een advies uit te brengen over passende en haalbare taaleisen en bijbehorende examinering in het mbo. Dit advies is in het voorjaar van 2025 opgeleverd. De expertgroep adviseert om binnen de bandbreedte van de huidige taalniveaus 2F en 3F taaleisen per mbo-niveau te implementeren die uitgaan van de complexiteit van de (beroepsgerichte) situaties waar studenten voor worden opgeleid. Ook adviseert de expertgroep om studenten voortaan volledig via instellingsexamens te beoordelen, zodat maatwerk mogelijk is en wordt voorkomen dat het onderwijs te veel gericht raakt op het afleggen van het examen. In de tweede helft van 2025 is getoetst hoe bruikbaar de nieuwe taaleisen zijn en of een instellingsexamen voor Nederlands passend en haalbaar is met waarborging van de examenkwaliteit en dit loopt door tot in 2026. Er wordt gestreefd de Kamer in het voorjaar van 2026 te informeren over een richting naar aanleiding van de adviezen van de expertgroep.
1.c. Volgen en bijstellen van de nieuwe rekeneisen
In augustus 2022 zijn nieuwe wettelijke rekeneisen voor het mbo van kracht geworden. Rekenen sluit nu meer aan bij de belevingswereld van de student en het examenresultaat telt mee voor halen van een mbo-diploma. Het aandeel studenten met een voldoende voor het examen rekenen ligt hoger bij studenten die onder de nieuwe rekeneisen vallen. Begin 2025 is een onderzoek opgeleverd naar rekenproblemen in het mbo, in opdracht van OCW. Dit in verband met signalen uit het veld dat mbo-studenten met rekenproblemen veel moeite zouden hebben met de nieuwe rekeneisen. Uit het onderzoek dat een (grote) meerderheid van de studenten, ook die met rekenproblemen, met passende begeleiding gewoon kan slagen voor het nieuwe rekenexamen. Wel heeft de minister in de 2e voortgangsbrief aanpak basisvaardigheden mbo aangegeven dat hij vinger aan de pols houdt bij het effect van het rekenexamen op het studiesucces van studenten. De nieuwe rekeneisen worden in 2027 geëvalueerd.
1.d. Hernieuwde inrichting van het burgerschapsonderwijs
In juli 2023 is aangekondigd dat de wettelijke burgerschapsopdracht voor het mbo nader wordt uitgewerkt in wet en regelgeving. De internetconsultatie van het wetsvoorstel heeft in het voorjaar van 2025 plaatsgevonden. Eind 2025 is het wetsvoorstel als hamerstuk langs de MR gegaan en begin 2026 wordt het wetsvoorstel ter advisering voorgelegd aan de RvS. Daarnaast worden de huidige kwalificatie-eisen vervangen door twintig nieuwe eisen en wordt er een resultaatverplichting in de vorm van een instellingsexamen ingevoerd. Hiervoor wordt het Examen en kwalificatiebesluit (EKB) aangepast. De streefdatum voor het de inwerkingtreding van deze maatregelen is 1 augustus 2027.
1.e. Verbeteren kwaliteit van docenten basisvaardigheden
In de wet komen aanvullende eisen voor huidige en toekomstige docenten Nederlands, rekenen en burgerschap. Hiervoor worden er aanvullende opleidingstrajecten ontwikkeld. In 2025 is de internetconsultatie van het wetsvoorstel dat dit regelt afgerond en zijn de reacties hierop verwerkt. Het wetsvoorstel zal naar verwachting per 1 augustus 2027 in werking treden. Ook is in 2025 het adviesrapport uniforme opleidingseisen mbo-docenten aan de TK aangeboden.
1.f. Betere monitoring
Via monitoring wordt ingezet op meer zicht en grip op het onderwijs in en het beheersingsniveau van de basisvaardigheden. In navolging op de peilingsonderzoeken in het po en vo, worden er ook peilingsonderzoeken ontwikkeld voor het mbo voor rekenvaardigheid, leesvaardigheid en burgerschap. De afname voor rekenen heeft in het najaar van 2025 plaatsgevonden. De uitkomsten worden door de Inspectie gepubliceerd in 2027. De afname van Leesvaardigheid start begin schooljaar 2026-2027 en de uitkomsten worden in 2027 gepubliceerd. Burgerschap start schooljaar 2028-2029. Wanneer de uitkomsten van deze peiling beschikbaar zijn voor publicatie is nog niet bekend.
Versterken medezeggenschap:
In 2025 is gewerkt aan de opzet, de aanbesteding en de uitvoering van de Monitor medezeggenschap in het mbo. De eindrapportage wordt in februari 2026 verwacht.
Er is een verkenning gedaan naar de wenselijkheid en uitvoerbaarheid van een getrapte medezeggenschap in het mbo.
Over beide thema’s wordt de Tweede Kamer in het voorjaar van 2026 geïnformeerd middels een brief.
Financiële middelen
Algemeen:
Het borgen en verbeteren van de onderwijskwaliteit maakt onderdeel uit van de wettelijke taak waarvoor scholen bekostiging krijgen. De totale lumpsbekostiging voor het jaar 2025 was circa € 4,7 miljard. Hiervan is € 35,5 miljoen bestemd voor basisvaardigheden.
Eén van de speerpunten van de Kwaliteitsafspraken voor het mbo is het verbeteren van de onderwijskwaliteit. Voor het totaal aan kwaliteitsafspraken was in 2025 ca € 539 miljoen beschikbaar.
1.a Korte termijn bijspijkeren taal- rekenniveau van startende mbo-studenten: Ook is in 2025 € 47,2 miljoen extra beschikbaar gesteld voor de studiejaren 2025/2026 en 2026/2027 voor het bijspijkeren van het taal en rekenniveau van startende mbo studenten.
