Sociale veiligheid in het mbo, hbo, wo en de wetenschap
Op deze pagina staat de monitoringsmatrix voor ‘Sociale veiligheid in het mbo, hbo, wo en de wetenschap’. Dit is één van de subthema's van de beleidsprioriteit 'Sociale veiligheid en gelijke behandeling' uit de begroting voor 2027 van OCW.
Het ministerie van OCW werkt aan sociale veiligheid en gelijke behandeling, zodat iedereen in Nederland op een vrije en volwaardige manier kan deelnemen aan de samenleving. Een sociaal veilige omgeving is conditioneel voor de bevordering van kwaliteit in het onderwijs, de cultuur en wetenschap. In een wereld waarin fysieke en digitale veiligheid minder vanzelfsprekend zijn geworden, houdt OCW ook oog voor het belang van sociale samenhang en het voorkomen van polarisatie. OCW blijft zich ook inzetten om discriminatie en racisme tegen te gaan, in al onze beleidsterreinen. We blijven de aandacht vasthouden voor thema’s zoals sociale veiligheid op scholen en de beleidsintensiveringen op het koloniaal- en slavernijverleden in het kader van ‘het proces na de komma’.
Sub-thema
Sociale veiligheid in het mbo, hbo, wo en de wetenschap
Een veilige leer- en werkomgeving is cruciaal om je te kunnen ontwikkelen. We zetten in op het voorkomen en aanpakken van ongewenst gedrag met als doel een cultuurverandering, zodat iedereen zich veilig voelt in het vervolgonderwijs en de wetenschap.
Beleidsmaatregelen
Wettelijke zorgplicht: Het kabinet verkent een wettelijke zorgplicht voor veiligheid in het vervolgonderwijs en onderzoek (onderzoekers zonder dienstverband). Hiermee kan de verplichting voor instellingen om actief beleid te voeren rond sociale veiligheid wettelijk worden ingekaderd. Ook zouden rechten en plichten van bijvoorbeeld het bestuur en de medezeggenschap vastgelegd kunnen worden, om zo de dialoog binnen instellingen te bevorderen en het intern en extern toezicht te verstevigen. De Kamer wordt in het najaar van 2026 nader geïnformeerd over het vervolg van dit wetstraject.
Meld- overleg- en aangifteplicht zedenmisdrijven: De Tweede Kamer heeft het wetsvoorstel Wet vrij en veilig onderwijs op 30 juni weggestemd. Dit wetsvoorstel wilde regelen dat de meld-, overleg- en aangifteplicht niet alleen voor minderjarigen maar voor alle studenten geldt en ook voor seksuele intimidatie.
Landelijk subsidieprogramma sociale veiligheid in het ho en wetenschap: Dit programma stimuleert universiteiten, hogescholen en studentenverenigingen met subsidies om een sociaal veilige leer- en werkomgeving voor hun studenten en medewerkers te bevorderen. De Regiegroep Sociale Veiligheid voert het programma uit op basis van het Convenant Sociale Veiligheid in Hoger Onderwijs en Wetenschap 2024-2027.
Afspraken sociale veiligheid Bestuursakkoord hoger onderwijs en wetenschap 2022: In het Bestuursakkoord staan afspraken met betrekking tot sociale veiligheid en inclusie, waaronder:
De instellingen bevorderen diversiteit en inclusie en bestrijden discriminatie en racisme.
De instellingen zorgen voor een monitor van ervaren sociale veiligheid.
Sociale veiligheid mbo: Met de Werkagenda mbo 2024 – 2027 geven we een impuls aan de versterking van sociale veiligheid. Mbo-instellingen zetten in op het verbeteren van het studentenwelzijn en de integrale veiligheid op mbo’s en leerbedrijven.
Aanpak stagediscriminatie vervolgonderwijs: met het Stagepact MBO en het Manifest tegengaan stagediscriminatie in het hbo en wo, werk ik samen met de sector aan het tegengaan van stagediscriminatie in het vervolgonderwijs. 2027 is het laatste jaar van de uitvoering van het Stagepact en zal in het teken staan van de borging en opvolging van de afspraken. De aanpak in het hbo en wo loopt eind 2026 af. Er vinden nu gesprekken plaats met betrokkenen over de borging en eventuele verlenging van de aanpak.
Financiële middelen
3. Landelijk programma sociale veiligheid in het ho en wetenschap (inclusief subsidieregeling): € 16 miljoen in de periode 2025-2027
4. Afspraken sociale veiligheid Bestuursakkoord hoger onderwijs en wetenschap 2022: Toevoeging bekostiging sociale veiligheid voor uitvoering bestuursakkoord (jaarlijks € 4 miljoen voor 2022-2031). Deze midde¬len worden via de eerste geldstroom aan instellingen gegeven als symbolische bijdrage bij het be¬kos¬tigen van maatregelen die tot doel hebben om de sociale veiligheid binnen hun instellingen te bevorderen. Deze middelen zijn niet bedoeld om hun wettelijke taak vanuit de Arbowet te bekostigen (psychosociale arbeidsbelasting van werknemers).
5. Sociale veiligheid mbo: Mbo-instellingen kunnen ervoor kiezen om middelen vanuit het vrije deel van de Regeling kwaliteitsafspraken 2024-2027 (€ 397,8 miljoen) in te zetten voor sociale veiligheid in het mbo, omdat dit aansluit bij de doelstellingen van de Werkagenda mbo. Daarnaast is sociale veiligheid onderdeel van de wettelijke taak waarvoor mbo-instellingen bekostiging krijgen. De bekostiging voor het jaar 2027 is circa € 4,9 miljard.
6. Aanpak stagediscriminatie vervolgonderwijs: Mbo-instellingen kunnen ervoor kiezen om middelen vanuit het vrije deel van de Regeling kwaliteitsafspraken 2024-2027 (€ 397,8 miljoen) in te zetten voor de aanpak van stagediscriminatie, omdat dit aansluit bij de doelstellingen van de Werkagenda mbo.
Uitvoering van de aanpak in het hbo en wo wordt kwalitatief gemonitord door de Landelijke Werkgroep, waar vertegenwoordigers van instellingen en studenten, de Ministeries van SZW en OCW zitting hebben2
Kamerbrieven
1. Zorgplicht:
In het najaar van 2026 wordt de Kamer per brief geïnformeerd over het beoogde wetsvoorstel rondom een zorgplicht sociale veiligheid in het vervolgonderwijs en onderzoek.
