Op deze pagina staat de monitoringsmatrix voor 'Internationale samenwerkingen en kennisveiligheid'. Dit is één van de subthema's van de beleidsprioriteit 'Een sterke basis en hoge kwaliteit' uit het jaarverslag 2025 van OCW.
Wij hebben ons ook in 2025 ingezet om de kwaliteit van het onderwijs en de (fundamentele) wetenschap te versterken. Het doel blijft dat leerlingen en studenten de basisvaardigheden taal, rekenen-wiskunde, digitale geletterdheid en burgerschap beter gaan beheersen. Daarnaast was er ook blijvende inzet om de maatschappelijke impact van kennis uit onderzoek te vergroten.
Sub-thema
Internationale samenwerkingen en kennisveiligheid Beleidsprioriteit: Een sterke basis en hoge kwaliteit
De investeringen in universiteiten, hogescholen, onderzoek, wetenschap en innovatie zijn verminderd. Er zijn daarom scherpe keuzes gemaakt waaronder continuering op Europese en internationale samenwerking. Door Onderzoek & Innovatie-ecosystemen in Europa te versterken en onderling te verbinden treden schaalvoordelen op.
Internationale samenwerking betekent enerzijds openheid en toegankelijkheid en anderzijds het beschermen van de nationale veiligheid, zeker in deze tijd van oplopende geopolitieke spanningen. Met de aanpak Kennisveiligheid hebben het ministerie en de kennissector het afgelopen jaar samengewerkt aan de weerbaarheid van de wetenschap.
Horizon Europe partnerschappen (NWO): De partnerschappen zijn onderdeel van Horizon Europe en richten zich op complexe maatschappelijke uitdagingen. De partners en zijn onderzoeksfinanciers uit verschillende Europese landen. Zij stellen meerjarige onderzoeksagenda’s op. Nederlandse onderzoekers kunnen met internationale onderzoekers, maatschappelijke en/of industriële partijen uit de deelnemende landen gezamenlijk onderzoeksvoorstellen indienen. De Europese Commissie zorgt voor cofinanciering.
Nationale Roadmap GWI: Er is € 197 miljoen uitgezet in de tweede financieringsronde van de Nationale Roadmap GWI 2021. Samen met het veld is de Nationale Roadmap GWI 2026 voorbereid.
Caribbean Research Platform (CaRP): Het besluit tot oprichting van het platform is genomen in 2025. Het platform dient om wetenschappelijke kennis te vergroten en in te zetten voor duurzame ontwikkeling in het Caribisch deel van het Koninkrijk.
Einstein Telescoop: Het uitwerken van het plan om de Einstein Telescope naar Limburg te halen is in volle gang. Het gaat daarbij zowel om de financiële dekking als bijvoorbeeld om geologisch onderzoek, grondboringen en de oprichting van consortia voor de ontwikkeling van nieuwe technologieën.
Internationale wetenschappelijke infrastructuren:
European Research Infrastructure Consortia (ERICs): Er zijn in Nederland twee ERICS opgericht, namelijk European Holocaust Research Infrastructures (EHRI-ERIC) en LOw Frequency Antenna ARray (LOFAR ERIC). Daarnaast zijn er voorbereidingen getroffen voor de oprichting in Nederland van Distributed System of Scientific Collections (DiSSCo) en het Generations and Gender Programme (GGP). Nederland is lid geworden van Aerosol, Clouds, and Trace Gases Research Infrastructure (ACTRIS ERIC).
AI-fabriek: Nederland is succesvol geweest in de aanvraag van EU-financiering voor de bouw van een AI-fabriek in Groningen.
Internationale afspraken over infrastructuren: Een aantal internationale beleidsvoornemens en afspraken is beïnvloed waardoor deze in lijn zijn met de Nederlandse wensen. Het gaat o.a. om Europese Strategie voor Onderzoeks- en Technologie-Infrastructuren, de European Strategy Forum on Research Infrastructures Roadmap 2026 en de en het tiende Kaderprogramma (KP10), en, om toekomstige financieringsafspraken of -modellen voor de European Molecular Biology Laboratory/Conference (EMBL/EMBC) en Square Kolometer Array Observatory (SKAO), CERN Future Circular Collider (FCC).
Samenwerken met (EU-)prioriteitslanden:
Nederland heeft in 2025 deelgenomen aan G20 in Zuid-Afrika en aan G7 werkgroepen over Kennisveiligheid en over Wetenschappelijke Infrastructuren (G7 Group of Senior Officials on Global Research Insfrastructures). Ook nam Nederland deel aan een Joint Committee Meeting met China.
Nederland leverde een bijdrage aan UNESCO en OESO-onderzoeken over o.a. over kennisveiligheid en greening (verduurzaming van onderzoek).
Tulp fonds (NWO): NWO heeft op verzoek van de minister het Tulp Fonds voor internationale topwetenschappers gelanceerd waarmee excellente topwetenschappers van buiten Europa naar Nederland worden aangetrokken. Dit draagt bij aan een sterker en weerbaarder Nederland en Europa.
Kennisveiligheid:
Het wetsvoorstel screening kennisveiligheid: het wetsvoorstel maakt screening van onderzoekers en masterstudenten die toegang willen tot gevoelige kennis en technologie mogelijk. In 2025 heeft de internetconsultatie plaatsgevonden. Daarnaast zijn verschillende uitvoeringstoetsen en verschillende adviezen uitgebracht. Aan de hand hiervan bekijkt OCW wat de volgende stappen zijn.
Loket Kennisveiligheid: het loket blijft voor kennisinstellingen een belangrijk contactpunt voor informatie en advies over veiligheidsrisico’s bij internationale samenwerking. Het Loket heeft in 2025 het 600e advies uitgebracht.
Risico-indicatoren bij internationale samenwerking: OCW heeft samen met de kennisinstellingen een landelijke set risico-indicatoren opgesteld. Deze indicatoren bieden houvast bij het inschatten van risico’s en dragen bij aan een gelijk speelveld tussen de Nederlandse kennisinstellingen.
Budget voor instellingen om sensitieve kennis en technologie te beschermen: Er is 17,6 miljoen beschikbaar gesteld voor de instellingen om sensitieve kennis en technologie te beschermen.
Europese aanpak van kennisveiligheid: een Europese aanpak zorgt voor een gelijk speelveld, met een gedeelde minimale basis van kennisveiligheidsbeleid in alle EU-lidstaten. Centraal staat de implementatie van de raadsaanbeveling over kennisveiligheid waarbij Nederland een voortrekkersrol speelt.
Financiële middelen
Horizon Europe:
Matching Horizon Europe: € 82,2 miljoen
Bijdragen aan Europese partnerschappen (OCW-deel): € 12,8 miljoen
Grootschalige wetenschappelijke infrastructuur:
Nationale Roadmap GWI: € 55,4 miljoen (regulier), plus € 23,3 miljoen (fonds)
Caribbean Research Platform (CaRP): € 2,5 miljoen
Einstein Telescoop: € 42 miljoen in totaal (al uitgegeven)
Internationale wetenschappelijke infrastructuren (bijdrage aan internationale organisaties):
€ 122,5 miljoen
Samenwerken met (EU-)prioriteitslanden:
Geen financiële middelen
Tulp fonds:
OCW-bijdrage in 2025 was € 13,4 miljoen, in totaal is meerjarig € 24,9 miljoen toegezegd.
Kennisveiligheid:
Wetsvoorstel Screening kennisveiligheid: € 1,1 miljoen
Loket Kennisveiligheid: € 1,8 miljoen
Budget voor instellingen om sensitieve kennis en technologie te beschermen: € 17,6 miljoen
Beleidsartikel
Matchingsregeling Horizon Europe: Artikel 16. Onderzoek en Wetenschapsbeleid
