Met deze indicator brengen we samenwerkingsverbanden (consortia) tussen kennisinstellingen in Nederland en samenwerkingsverbanden tussen Nederlandse en buitenlandse kennisinstellingen in beeld, door te kijken naar gehonoreerde projecten uit financieringsprogramma’s van NWO (Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek) en de Europese kaderprogramma’s. De Europese kaderprogramma’s zijn financieringsprogramma’s van de Europese Unie voor excellente wetenschap, onderzoek naar maatschappelijke uitdagingen en innovatie. Kennisinstellingen zijn universiteiten, umc's, hogescholen, NWO-instituten, KNAW-instituten of TO2-instellingen.

De veronderstelling is dat kennisinstellingen succesvoller zijn in het profileren en het aantrekken van onderzoeksfinanciering als zij de onderlinge samenwerking aangaan. Deze indicator zegt iets over de omvang en de ontwikkeling van die samenwerking. Bij de duiding van de ontwikkeling moeten echter verschillen in het moment van de subsidierondes, het beschikbaar budget van de financieringsprogramma's en de omvang van de projecten meegewogen worden.

De grafieken laten de ontwikkeling zien van het aantal gehonoreerde projecten van samenwerkingen (consortia) tussen Nederlandse kennisinstellingen en het aantal samenwerkingsverbanden tussen Nederlandse en buitenlandse kennisinstellingen.

Aantal gehonoreerde projecten van samenwerkingen tussen minimaal twee Nederlandse kennisinstellingen, in de periode 2018-2025

Aantal projecten

Bron: NWO projectendatabase

In 2025 zijn 351 samenwerkingsprojecten tussen Nederlandse kennisinstellingen gehonoreerd, vanuit de financieringsprogramma’s van NWO. Ten opzichte van 2024 is dit een toename van 79%, toen er 196 samenwerkingsprojecten werden gehonoreerd. In 2025 zijn nieuw in de telling opgenomen de projecten uit de programma’s Open Science (OS) en Klimaatonderzoek Initiatief Nederland (KIN).

In de afgelopen 5 jaar is er een toename in het aantal gehonoreerde samenwerkingsprojecten van 192 in 2020 tot 351 in 2025 (+83%). In de tussenliggende jaren, 2020 en 2021, was er een daling in het aantal samenwerkingen, mogelijk een gevolg van de coronapandemie. Gedurende de pandemie zijn diverse subsidierondes uitgesteld. In 2022 is het aantal gefinancierde samenwerkingen tussen kennisinstellingen juist gestegen naar 266, om weer te dalen naar 193 in 2023. Sindsdien neemt het aantal projecten weer toe.

Het budget van de financieringsprogramma’s van NWO is sinds 2020 ook sterk toegenomen (+97%). In 2025 komt het totale budget uit op 1.237 miljard euro. Dat is bijna een verdubbeling van het budget in 2020, toen het budget 628 miljoen euro bedroeg.

Aantal samenwerkingsverbanden tussen Nederlandse en buitenlandse kennisinstellingen, in de periode 2014-2025.

Aantal projecten

Bron: Horizon Europe en Horizon 2020 contractendatabase (versie 11 februari 2026)

Horizon Europe (HEU) is het Europese kaderprogramma voor onderzoek en innovatie voor de periode 2021-2027 en heeft een budget van 95,5 miljard euro. Het volgde Horizon 2020 op, dat liep van 2014-2020 en een budget had van 77 miljard euro. De grafiek toon het aantal samenwerkingsverbanden tussen Nederlandse en buitenlandse kennisinstellingen binnen Horizon 2020 en Horizon Europe (HEU).

In 2025 zijn er 327 samenwerkingsverbanden geregistreerd. Dit aantal ligt lager dan in eerdere jaren van het programma. Na het startjaar van HEU in 2021, waarin vier samenwerkingsverbanden werden geregistreerd, steeg het sterk naar 878 in 2022. Daarna daalde het aantal naar 327 in 2025. De cijfers zijn afhankelijk van het moment waarop een project wordt ondertekend en geregistreerd. Daardoor kunnen recentere jaren, met name 2025, nog onvolledig zijn. Als we ook de projecten includeren die nog in voorbereiding zijn en waarvan het contract nog niet getekend is, is er nog steeds een daling te zien in het aantal samenwerkingsverbanden tussen 2023 en 2024. Nederland lijkt hierin niet uniek te zijn: een vergelijkbare daling tussen 2023 en 2024 is te zien in het totaal aantal samenwerkingsverbanden op EU-niveau.