Leerlingen in cluster 3 zijn lichamelijk gehandicapte kinderen, zeer moeilijk lerende kinderen (ZMLK) en langdurig zieke kinderen met een lichamelijke handicap, of meervoudig gehandicapte kinderen die één van deze handicaps hebben. Leerlingen in cluster 4 zijn zeer moeilijk opvoedbare kinderen (ZMOK), kinderen met gedrags- en/of psychiatrische stoornissen, zoals ADHD, PDD-NOS, ODD, CD (Antisociale gedragsstoornis), klassiek autisme, Gilles de la Tourette, hechtingsproblematiek. Afhankelijk van de zorgbehoefte van een leerling krijgen schoolvestigingen in cluster 3 en 4 een hoge (H), midden (M) of lage bekostigingscategorie voor deze leerling.


Binnen OCW in cijfers publiceren we over ingeschreven leerlingen op 1 oktober. Voor deze pagina wijken we hier vanaf omdat het hier gaat over leerlingen die bekostigd worden (op 1 februari). De bekostiging van leerlingen werd tot en met schooljaar 2020-2021 ook op 1 oktober bepaald. Voor de aantallen inschrijvingen klik hier. Een belangrijke opmerking bij de onderstaande grafieken is dat vanaf schooljaar 2021-2022 de aantallen en percentages zijn gebaseerd op peildatum 1 februari (hiervoor 1 oktober). Als we de bekostigingsaantallen sinds het verplaatsen van de bekostigingsdatum (schooljaar 2021-2022) vergelijken met de aantallen van de teldatum 1/10 in de voorgaande schooljaren (tm 2020-2021) zien we voor het SO dat ze zo’n 4 a 5% hoger liggen. Dat is ook logisch omdat er tussen 1 oktober en 1 februari tussentijdse instroom is. Bij het VSO is dat veel minder het geval.

Bekostigingscategorie cluster 3 so aantallen

Voor so cluster 3 is te zien dat in 2025 bekostingscategorie laag 12.741 leerlingen telde, terwijl bekostigingscategorie midden 2.882 telde en bekostigingscategorie hoog 2.430 leerlingen telde. Sinds 2014 is er een stijging te zien in het aantal leerlingen in bekostigingscategorieën laag en midden, terwijl het aantal leerlingen in bekostigingscategorie hoog redelijk stabiel blijft. Sinds schooljaar 2020/2021 is het aantal leerlingen in bekostigingscategorie hoog lager dan het aantal leerlingen in bekostigingscategorie midden, in de schooljaren hiervoor was dit andersom.


Let op: sinds schooljaar 2021-2022 wordt er bekostigd op 1 februari ipv 1 oktober, hierdoor is een verschuiving in de aantallen te zien. Dat is ook logisch omdat er tussen 1 oktober en 1 februari tussentijdse instroom is.

Bekostigingscategorie cluster 3 so procentueel

In bovenstaande grafiek is te zien dat het percentage leerlingen dat wordt bekostigd vanuit het so cluster 3 het grootst is in bekostigingscategorie laag, gevolgd door midden en hoog. In 2025 was het aandeel leerlingen in bekostigingscategorie laag 70,6%, in bekostigingscategorie midden 16,0% en in bekostigingscategorie hoog 13,5%. Sinds 2020 is het aandeel leerlingen in bekostigingscategorie laag toegenomen met 3,5%, terwijl in bekostigingscategorie midden en hoog het aandeel is afgenomen met respectievelijk een 0,5% en 3%. 

Bekostigingscategorie cluster 3 vso aantallen

In bovenstaande grafiek is te zien dat in 2025 voor vso cluster 3 het aantal leerlingen in bekostigingscategorieën laag, midden en hoog, respectievelijk 13.703, 1.658 en 1.629. Over de jaren heen is er een toename te zien in het aantal leerlingen in bekostigingscategorie laag en midden, terwijl het aantal leerlingen in bekostigingscategorie hoog juist afneemt.


Let op: sinds schooljaar 2021-2022 wordt er bekostigd op 1 februari ipv 1 oktober, hierdoor is een verschuiving in de aantallen te zien. Dat is ook logisch omdat er tussen 1 oktober en 1 februari tussentijdse instroom is. 

Bekostigingscategorie cluster 3 vso procentueel

Het percentage vso-leerlingen in cluster 3 is voor bekostigingscategorie laag 80,7%, bekostigingscategorie midden 9,8% en voor bekostigingscategorie hoog 9,6%. Over de jaren heen is er te zien dat het aandeel leerlingen in categorie laag steeds verder toeneemt, terwijl het aandeel in categorie midden redelijk stabiel is en het aandeel in categorie hoog afneemt.

Bekostigingscategorie cluster 4 so aantallen

Van de so-leerlingen in cluster 4 behoort het grootste aantal tot bekostigingscategorie laag, in 2025 is dit aantal 11.773. Het aantal leerlingen in bekostigingscategorie midden is 564 en in bekostigingscategorie hoog 127. Over de jaren is er sinds 2014 een toename te zien in bekostigingscategorieën midden en hoog, maar voor beide categorieën is de groei gestopt en is er ook weer een lichte daling te zien.

Bekostigingscategorie cluster 4 so procentueel

In bovenstaande grafiek is te zien dat in 2025 van de so-leerlingen in cluster 4 het grootste aandeel tot bekostigingscategorie laag hoort (94,5%), gevolgd door categorie midden (4,5%) en hoog (94,5%). In 2014 was het aandeel van categorie laag nog bijna 100%.

Bekostigingscategorie cluster 4 vso aantallen

Voor vso-leerlingen in cluster 4 is ongeveer hetzelfde beeld te zien als voor so-leerlingen. Namelijk dat het grootste aantal leerlingen in bekostigingscategorie laag is (21.258), gevolgd door midden (383) en daarna hoog (97). Waar in 2014 het aantal leerlingen in categorie midden en hoog nog zeer klein was, groeiden beide groepen tot respectievelijk schooljaar 2023-2014 en 2022-2023. Hierna zien we weer een lichte daling in beide groepen.

Bekostigingscategorie cluster 4 vso procentueel

In 2025 is het aandeel van vso-leerlingen in cluster 4 met bekostigingscategorie laag 97,8%, voor bekostigingscategorie midden 1,8% en voor bekostigingscategorie hoog 0,4%. Er is vanaf schooljaar 2014-2015 tot schooljaar 2023-2024 een daling te zien in het aandeel leerlingen met bekostigingscategorie laag. In de jaren daarna is weer een lichte toename te zien. Voor bekostigingscategorieën midden en hoog geldt het omgekeerde, hier was juist eerst een toename te zien, maar in de laatste paar jaar is er weer een afname.