Om het fundament van het Nederlandse wetenschapssysteem te versterken, is het belangrijk dat er  meer ruimte komt voor excellent (ongebonden en thematisch) onderzoek. De financieringslijn Open Competitie van NWO is een belangrijk bestaand en bewezen instrument voor excellent, ongebonden onderzoek dat inspeelt op veelbelovende wetenschappelijke ontwikkelingen. Met de ophoging van de open competitie met jaarlijks € 60 miljoen (in 2023 en 2024) en € 63,8 miljoen (vanaf 2025) vanuit het fonds voor Onderzoek en Wetenschap kunnen meer voorstellen van hoge kwaliteit worden gehonoreerd.

De honoreringspercentages geven een indicatie van de mogelijkheden voor onderzoekers om financiering te krijgen voor hun onderzoeksvoorstellen. Honoreringspercentages zijn onder andere afhankelijk van het aantal ingediende voorstellen bij NWO en van het budget dat NWO beschikbaar heeft om voorstellen te honoreren. De indicator geeft onder andere een beeld van de mate waarin het ophogen van de middelen voor de open competitie ertoe leidt, dat binnen deze financieringslijn meer onderzoeksvoorstellen van hoge kwaliteit kunnen worden gehonoreerd.

De grafiek laat voor de periode 2020-2025 zien welk percentage van de aanvragen door NWO is gehonoreerd, uitgesplitst naar financieringslijn.

Honoreringspercentages NWO per financieringslijn, 2020-2025

In procenten

Bron: jaarverslagen NWO (meerjarenoverzicht geleverd door NWO)

De honoreringspercentages verschillen per financieringslijn, onder andere doordat per financieringslijn verschilt hoe de financieringsrondes georganiseerd zijn. Daarom zijn de honoreringspercentages van de financieringslijnen onderling niet te vergelijken.

Het totale honoreringspercentage komt in 2025 uit op 29%. Dit is een stijging van 3 procentpunten ten opzichte van 2024. In de afgelopen 5 jaar steeg het totale honoreringspercentage van 25% in 2020, naar 29% in 2025 (+4 procentpunten). In de periode 2020-2025 zijn er schommelingen geweest tot maximaal 31% (2021) en minimaal 25% (2020).  Ontwikkelingen in de honoreringspercentages zijn moeilijk te duiden. In de jaren 2020-2022 hebben zich namelijk trendbreuken voorgedaan in de honoreringspercentages. Deze zijn veroorzaakt door uitstel van subsidierondes vanwege de coronapandemie. Vanaf 2023 doet dit effect zich niet meer voor.

In 2025 zien we een stijging in het honoreringspercentage van de Open Competitie, de Talentprogramma’s en de Samenwerkingsprogramma’s. Voor de Open Competitie geldt dat het honoreringspercentage weer terugkomt op het niveau uit 2023, met 26%, na initieel een daling tot 20% in 2024. Bij de talentprogramma’s is er sprake van een lichte stijging van 15% in 2024 tot 17% in 2025, waarmee het honoreringspercentage vergelijkbaar is met het niveau van 2022. Bij de Samenwerkingsprogramma’s laat het honoreringspercentage een stijgende lijn zien sinds 2020, van 18% in 2020 tot 49% in 2025. Het honoreringspercentage van het Praktijkgericht Onderzoek blijft ten opzichte van 2024 nagenoeg stabiel met 54%. Sinds 2020 schommelt het honoreringspercentage tussen de 45% (2022) en 59% (2023).

De grootste wisselingen in honoreringspercentages in de tijd zien we binnen de financieringslijn Wetenschappelijke Infrastructuur. Na een uitzonderlijk hoog honoreringspercentage in 2024 van 100%, ligt het percentage in 2025 weer op het niveau van 2023 met 67%. Deze schommelingen hangen samen met verschillen in de aard en het aantal beschikbare beurzen per jaar. Zo werd er voor het grootste programma binnen deze lijn, de Nationale Roadmap Grootschalige Wetenschappelijke Infrastructuur, tussen 2021 en 2025 twee keer een call uitgezet. In 2024 zijn alleen voorstellen gehonoreerd voor meet- en rekentijd, en niet voor de ontwikkeling van de infrastructuren zelf. In 2024 zijn hiervoor wel weer twee calls uitgezet (waaronder een voor de Nationale Roadmap), die in 2025 werden toegekend.