De leerplichttelling is een jaarlijks overzicht van de definitieve verzuimgegevens zoals gerapporteerd door de Nederlandse gemeenten. De gegevens bieden inzicht in het verloop van het aantal thuiszittende jongeren. Hiermee worden de leer- en kwalificatie plichtige leerlingen volgens de Leerplichtwet bedoeld die tenminste vier weken achtereenvolgens ongeoorloofd verzuimen (langdurig relatief verzuim) of geen schoolinschrijving hebben (absoluut verzuim). De data is afkomstig van DUO (Dienst Uitvoering Onderwijs).

In dit document worden de trends en ontwikkelingen in de leerplichttelling over meerdere schooljaren in beeld gebracht. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen verschillende verzuimsoorten en vrijstellingen: absoluut verzuim, langdurig relatief verzuim en vrijstellingen op grond van artikel 5 onder a en 5 onder b van de Leerplichtwet. Ook wordt een uitsplitsing gemaakt naar de verzuimsoort en de vrijstelling, gerelateerd aan het onderwijstype: basisonderwijs en speciaal basisonderwijs (BO & SBO), voortgezet onderwijs (VO), (voortgezet) speciaal onderwijs ((V)SO), beroepsonderwijs of ‘geen onderwijs’.

Ontwikkelingen landelijk beeld verschillende verzuimsoorten en vrijstellingen

Landelijk beeld door de jaren heen: Verzuim

DUO (Verzuim landelijk)

Deze visualisatie toont het verloop van de totale aantallen van het absoluut verzuim en het langdurig relatief verzuim over de jaren heen. Tot en met 2020–2021 lagen de verzuimsoorten relatief dicht bij elkaar. Daarna stijgt het absoluut verzuim fors. Belangrijke verklarende factoren zijn de uitbraak van de oorlog in Oekraïne en de komst van nieuwkomers in het Nederlandse onderwijs. Langdurig relatief verzuim daalde aanvankelijk (gedurende de COVID-19-periode) en stijgt de laatste jaren weer licht tot iets boven het peil van 2017-2018. 

Landelijk beeld door de jaren heen: Vrijstellingen

DUO (Verzuim landelijk)

Deze visualisatie toont het verloop van de totale aantallen voor de vrijstelling van artikel 5 onder a en 5 onder b. Vrijstelling artikel 5 onder a stijgt gestaag. Vrijstelling artikel 5 onder b vertoont een gestage maar (in absolute aantallen) minder sterke stijging.

Verdeling type verzuim per jaar

DUO (Verzuim landelijk)

Deze grafiek toont de relatieve verdeling van de verzuimsoorten en vrijstellingen per schooljaar. In 2017–2018 had vrijstelling artikel 5 onder a het grootste aandeel, gevolgd door absoluut verzuim en langdurig relatief verzuim. Sindsdien is de verdeling sterk verschoven: het aandeel absoluut verzuim groeide naar bijna de helft in 2024–2025, terwijl het aandeel langdurig relatief verzuim met de helft daalde. Vrijstelling artikel 5 onder a nam in absolute aantallen toe, maar het relatieve aandeel daalde juist. Het aandeel vrijstelling artikel 5 onder b bleef over de gehele periode stabiel laag.

Ontwikkelingen verschillende verzuimsoorten naar onderwijstype

Absoluut verzuim naar onderwijstype: totaal

Deze visualisatie toont de aantallen leerlingen absoluut verzuim over de jaren heen onderscheiden naar onderwijstype. Tot en met 2021–2022 is het absoluut verzuim in VO en BO & SBO wat hoger dan in het V(SO) en het beroepsonderwijs en is de ontwikkeling vrij stabiel. Vanaf 2021–2022 stijgt het absoluut verzuim voor alle sectoren, het sterkst in de categorie ‘Geen onderwijs’. Belangrijke verklarende factoren zijn de uitbraak van de oorlog in Oekraïne en de komst van nieuwkomers in het Nederlandse onderwijs.

Absoluut verzuim naar onderwijstype: 4 weken

Deze visualisatie toont de aantallen van de jongeren die vier weken of langer aaneengesloten niet meer ingeschreven staan. Deze aantallen zijn berekend op basis van een percentage van het totale absolute verzuim. De hoogste aantallen zijn zichtbaar in de categorie ‘Geen onderwijs’, met een sterke stijging vanaf 2020-2021. De overige onderwijstypen vertonen onderling een vergelijkbare trend: een stijgende lijn vanaf 2021–2022, die het sterkst is bij BO & SBO en VO. In het BO & SBO en VO daalt de lijn na 2023-2024.

Absoluut verzuim naar onderwijstype: 3 maanden

Deze visualisatie geeft de aantallen van de jongeren die drie maanden of langer niet meer bij enige school staan ingeschreven. Deze aantallen zijn berekend op basis van een percentage van het totale absolute verzuim. De hoogste aantallen zijn zichtbaar in de categorie ‘Geen onderwijs’, met een sterke stijging vanaf 2020-2021. De overige onderwijstypen vertonen onderling een vergelijkbare trend: een stijgende lijn vanaf 2021–2022. In het BO & SBO en VO stabiliseert of daalt de lijn na 2023-2024.

Langdurig relatief verzuim naar onderwijstype: totaal

Deze visualisatie toont de aantallen leerlingen met een langdurig relatief verzuim. De categorie ‘Geen onderwijs’ komt niet voor bij relatief verzuim. VO laat de hoogste aantallen zien. Bij leerlingen uit het Beroepsonderwijs, BO & SBO en (V)SO liggen de aantallen aanzienlijk lager. Een verklarende factor voor de stijging vanaf 2020-2021 hangt samen met de coronapandemie. Vooral bij het VO is deze stijging opvallend, maar ook het BO en SBO en het beroepsonderwijs zien we een toename zien na 2020-2021. Dit suggereert dat de pandemie een brede impact heeft gehad op langdurig schoolverzuim.

Langdurig relatief verzuim naar onderwijstype: 3 maanden

Deze visualisatie geeft de aantallen weer van de jongeren met een langdurig relatief verzuim > 3 maanden. De categorie ‘Geen onderwijs’ komt niet voor bij relatief verzuim. Deze aantallen zijn berekend op basis van een percentage van het totale langdurig relatieve verzuim. Een verklarende factor voor de stijging vanaf 2020-2021 hangt samen met de coronapandemie. Vooral bij het VO is deze stijging opvallend, maar ook het BO en SBO en het beroepsonderwijs zien we een toename zien na 2020-2021. Dit suggereert dat de pandemie een brede impact heeft gehad op langdurig schoolverzuim.

Verzuim naar onderwijstype volgens vrijstelling art. 5 onder a

Deze visualisatie toont de aantallen jongeren met een verzuim volgens vrijstelling artikel 5 onder a. ‘Geen onderwijs’ toont een grote structurele stijging. (V)SO laat door de jaren heen structureel een gestage stijging zien. Beroepsonderwijs blijft stabiel, terwijl VO en BO & SBO een duidelijk stijgende lijn laten zien in de meest recente jaren.

Verzuim naar onderwijstype volgens vrijstelling art. 5 onder b

Deze visualisatie toont de aantallen jongeren met een verzuim volgens vrijstelling artikel 5 onder b. De aantallen zijn over alle onderwijstypen zeer laag, met uitzondering van ‘Geen onderwijs’.