Bij toegankelijkheid gaat het om de mate waarin een student een opleiding succesvol kan doorlopen. Een significant percentage van de studenten maakt de gekozen studie niet af (switch of uitval) of loopt vertraging op. Hierbij kunnen (formele of informele) obstakels tijdens een opleiding of bij het afronden van een opleiding een rol spelen. Uit onderzoek blijkt dat niet alle studenten gelijke kansen hebben om een opleiding succesvol te doorlopen.
Eerstejaars uitval en switch in hbo - naar herkomst en opleiding ouders
In percentages
Uitval en switch in het hbo laat verschillende patronen zien afhankelijk van de herkomst van de student en het opleidingsniveau van de ouders.
Studenten die vallen onder de eerste generatie ho en een herkomst buiten Europa hebben, hebben de hoogste gecombineerde uitval en switch met 40% in het laatste jaar.
Studenten met een Nederlandse herkomst hebben de laagste gecombineerde uitval en switch met 30% (eerste generatie ho) en 29% (ouders ho) in het laatste jaar.
Bij de andere groepen ligt het percentage het laatste jaar rond de 33%.
uitval + switch (Buiten Europa, Eerste generatie ho) uitval + switch (Buiten Europa, Ouders ho) uitval + switch (Europa, Eerste generatie ho) uitval + switch (Europa, Ouders ho) uitval + switch (Nederland, Eerste generatie ho) uitval + switch (Nederland, Ouders ho) 2015 43% 40% 39% 37% 31% 30% 2016 42% 39% 36% 36% 31% 30% 2017 44% 40% 40% 37% 33% 31% 2018 43% 41% 40% 36% 34% 32% 2019 33% 32% 33% 30% 27% 26% 2020 33% 30% 32% 28% 26% 25% 2021 37% 37% 35% 35% 32% 31% 2022 45% 39% 40% 38% 36% 34% 2023 42% 37% 39% 34% 32% 31% 2024 40% 36% 34% 33% 30% 29% Figuur: Eerstejaars uitval en switch in hbo - naar herkomst en opleiding ouders, In percentages
Definitie:-
‘Switch’ betekent dat de student niet opnieuw ingeschreven staat bij de oorspronkelijke opleiding, maar nog wel een inschrijving heeft elders in het hoger onderwijs.
-
‘Uitval’ betekent dat de student niet opnieuw ingeschreven staat in het hoger onderwijs.
- Het land van herkomst van de student is volgens de definitie van OCW. Deze komt grotendeels overeen met de indeling van het CBS, en geeft aan in welk land iemand of diens ouders geboren zijn. De herkomst van personen die in het buitenland zijn geboren wordt bepaald door hun eigen geboorteland. OCW hanteert hierbij een uitzondering voor studenten die in het buitenland zijn geboren, maar van wie beide ouders in Nederland zijn geboren; hun herkomstland wordt geteld als Nederland. Bij personen die in Nederland geboren zijn, wordt de herkomst bepaald door het geboorteland van de ouders. Wanneer beide ouders in het buitenland zijn geboren, is het geboorteland van ouder 1, zoals geregistreerd in het ééncijferbestand, leidend in het bepalen van de herkomst.
- Wanneer het opleidingsniveau van één van de ouders bekend is en de andere onbekend, is alleen het bekende opleidingsniveau gebruikt om de onderwijsdeelnemer in een categorie in te delen. In het geval dat bekend is dat tenminste één ouder een hoger onderwijs diploma heeft behaald, is de categorie ‘ouders ho-diploma’. In het geval dat er geen registratie is van de ouders van de onderwijsdeelnemer, of dat er geen hoogst behaalde opleiding bekend is voor de ouders, is de categorie ‘onbekend’. In de andere gevallen is de categorie ‘eerste generatie ho’. Voor de jaren 2015-2024 is het opleidingsniveau van ouders bekend voor gemiddeld 80% van de gediplomeerden.
Bron: DUO ééncijferbestand ho; CBS microdata
Data beschikbaar in: jaarlijks mei
Publicatiedatum: 10 juni 2026
-
Eerstejaars uitval en switch in wo - naar herkomst en opleiding ouders
In percentages
Eerstegeneratiestudenten hebben een beduidend hogere gecombineerde uitval en switch in het wo (in het laatste jaar 30%-35%) dan studenten met tenminste één ho-opgeleide ouder (in het laatste jaar 25%-27%). De verschillen tussen de herkomstgroepen zijn klein. Over het algemeen is de trend stabiel, behalve bij eerstegeneratiestudenten met Nederlandse herkomst, waar een duidelijke stijging te zien is.
uitval + switch (Buiten Europa, Eerste generatie ho) uitval + switch (Buiten Europa, Ouders ho) uitval + switch (Europa, Eerste generatie ho) uitval + switch (Europa, Ouders ho) uitval + switch (Nederland, Eerste generatie ho) uitval + switch (Nederland, Ouders ho) 2015 29% 28% 28% 25% 26% 23% 2016 28% 27% 26% 24% 27% 22% 2017 33% 27% 29% 24% 28% 24% 2018 30% 25% 26% 26% 28% 23% 2019 25% 20% 22% 21% 24% 19% 2020 27% 25% 28% 22% 27% 21% 2021 33% 29% 27% 27% 31% 26% 2022 31% 28% 29% 26% 31% 27% 2023 28% 23% 31% 24% 30% 24% 2024 31% 27% 30% 25% 35% 27% Figuur: Eerstejaars uitval en switch in wo - naar herkomst en opleiding ouders, In percentages
Definitie:-
‘Switch’ betekent dat de student niet opnieuw ingeschreven staat bij de oorspronkelijke opleiding, maar nog wel een inschrijving heeft elders in het hoger onderwijs.
-
‘Uitval’ betekent dat de student niet opnieuw ingeschreven staat in het hoger onderwijs.
- Het land van herkomst van de student is volgens de definitie van OCW. Deze komt grotendeels overeen met de indeling van het CBS, en geeft aan in welk land iemand of diens ouders geboren zijn. De herkomst van personen die in het buitenland zijn geboren wordt bepaald door hun eigen geboorteland. OCW hanteert hierbij een uitzondering voor studenten die in het buitenland zijn geboren, maar van wie beide ouders in Nederland zijn geboren; hun herkomstland wordt geteld als Nederland. Bij personen die in Nederland geboren zijn, wordt de herkomst bepaald door het geboorteland van de ouders. Wanneer beide ouders in het buitenland zijn geboren, is het geboorteland van ouder 1, zoals geregistreerd in het ééncijferbestand, leidend in het bepalen van de herkomst.
- Wanneer het opleidingsniveau van één van de ouders bekend is en de andere onbekend, is alleen het bekende opleidingsniveau gebruikt om de onderwijsdeelnemer in een categorie in te delen. In het geval dat bekend is dat tenminste één ouder een hoger onderwijs diploma heeft behaald, is de categorie ‘ouders ho-diploma’. In het geval dat er geen registratie is van de ouders van de onderwijsdeelnemer, of dat er geen hoogst behaalde opleiding bekend is voor de ouders, is de categorie ‘onbekend’. In de andere gevallen is de categorie ‘eerste generatie ho’. Voor de jaren 2015-2024 is het opleidingsniveau van ouders bekend voor gemiddeld 80% van de gediplomeerden.
Bron: DUO ééncijferbestand ho; CBS microdata
Data beschikbaar in: jaarlijks mei
Publicatiedatum: 11 juni 2026
-
Eerstejaars uitval en switch - naar geslacht en soort ho
In percentages
De gecombineerde uitval en switch ligt voor vrouwen consistent lager (26% in het laatste jaar) dan mannen (32% in het laatste jaar). Ook ligt de gecombineerde uitval en switch in het hbo hoger (27%-34%) dan in het wo (24%-30%).
hbo (man) hbo (vrouw) wo (man) wo (vrouw) ho (man) ho (vrouw) 2015 37% 27% 30% 21% 35% 25% 2016 38% 27% 30% 20% 35% 24% 2017 39% 28% 30% 22% 36% 26% 2018 40% 28% 31% 22% 36% 26% 2019 31% 23% 24% 18% 28% 21% 2020 29% 23% 27% 20% 29% 22% 2021 36% 28% 30% 23% 33% 26% 2022 40% 31% 29% 22% 35% 27% 2023 35% 28% 27% 21% 32% 25% 2024 34% 27% 30% 24% 32% 26% Figuur: Eerstejaars uitval en switch - naar geslacht en soort ho, In percentages
Definitie:- ‘Switch’ betekent dat de student niet opnieuw ingeschreven staat bij de oorspronkelijke opleiding, maar nog wel een inschrijving heeft elders in het hoger onderwijs.
- ‘Uitval’ betekent dat de student niet opnieuw ingeschreven staat in het hoger onderwijs.
Bron: DUO ééncijferbestand ho
Data beschikbaar in: jaarlijks mei
Publicatiedatum: 11 juni 2026
Eerstejaars uitval en switch van voltijd bachelor instroom hbo - naar inkomen ouders
In percentages
Uitval neemt consistent af naarmate de ouders meer verdienen, van 16% uitval bij de laagste inkomens tot 12% uitval bij de hoogste inkomens in het laatste jaar.
Switch volgt een vergelijkbaar patroon, met uitzondering van de laagste inkomens; die switchen juist het minst (16% in het laatste jaar). Bij Q2 switcht 23% van de studenten, wat elk volgend kwintiel afneemt tot 18% switch bij de hoogste inkomens in het laatste jaar.
Q1 switch Q1 uitval Q2 switch Q2 uitval Q3 switch Q3 uitval Q4 switch Q4 uitval Q5 switch Q5 uitval 2015 19% 19% 22% 16% 21% 16% 18% 14% 17% 13% 2016 19% 19% 23% 16% 20% 15% 18% 14% 17% 13% 2017 18% 21% 22% 17% 21% 17% 18% 15% 18% 14% 2018 19% 19% 24% 17% 22% 16% 19% 15% 19% 13% 2019 15% 15% 19% 13% 18% 12% 16% 11% 17% 10% 2020 13% 15% 18% 13% 18% 12% 16% 11% 15% 10% 2021 14% 18% 19% 16% 19% 16% 18% 15% 18% 13% 2022 18% 21% 25% 17% 23% 17% 21% 16% 20% 14% 2023 16% 19% 23% 15% 21% 15% 19% 15% 19% 13% 2024 16% 16% 23% 14% 21% 14% 19% 13% 18% 12% Figuur: Eerstejaars uitval en switch van voltijd bachelor instroom hbo - naar inkomen ouders, In percentages
Definitie:- ‘Switch’ betekent dat de student niet opnieuw ingeschreven staat bij de oorspronkelijke opleiding, maar nog wel een inschrijving heeft elders in het hoger onderwijs.
- ‘Uitval’ betekent dat de student niet opnieuw ingeschreven staat in het hoger onderwijs.
- Het inkomen van de ouders is opgedeeld in kwintielen, waarbij Q1 de 20% met het laagste inkomen is, en Q5 de 20% met het hoogste inkomen. Het inkomen van de ouders is van ongeveer 83% van de studenten bekend.
Bron: DUO ééncijferbestand ho; CBS microdataData beschikbaar in: jaarlijks mei
Publicatiedatum: 11 juni 2026
Eerstejaars uitval en switch van voltijd bachelor instroom wo - naar inkomen ouders
In percentages
Uitval neemt consistent af naarmate de ouders meer verdienen, van 11% uitval bij de laagste inkomens tot 4% uitval bij de hoogste inkomens in het laatste jaar.
Switch volgt hetzelfde patroon, van 28% switch bij de laagste inkomens tot 23% switch bij de hoogste inkomens in het laatste jaar. Wel valt daarbij op dat switch voor de laagste inkomens in het laatste jaar sterk is toegenomen ten opzichte van de jaren daarvoor. In alle voorgaande jaren lag het binnen twee procentpunt van 20%.
Q1 switch Q1 uitval Q2 switch Q2 uitval Q3 switch Q3 uitval Q4 switch Q4 uitval Q5 switch Q5 uitval 2015 19% 10% 21% 8% 20% 6% 19% 5% 19% 4% 2016 20% 10% 22% 6% 20% 6% 19% 5% 19% 4% 2017 22% 11% 21% 8% 20% 7% 20% 6% 19% 5% 2018 22% 10% 21% 7% 19% 6% 20% 6% 19% 4% 2019 18% 10% 17% 6% 16% 5% 16% 5% 16% 4% 2020 21% 9% 20% 7% 18% 6% 18% 5% 18% 4% 2021 20% 14% 22% 9% 21% 8% 21% 7% 21% 6% 2022 21% 13% 22% 8% 22% 7% 22% 6% 22% 5% 2023 19% 11% 19% 8% 20% 7% 20% 6% 20% 4% 2024 28% 11% 25% 8% 22% 5% 22% 6% 23% 4% Figuur: Eerstejaars uitval en switch van voltijd bachelor instroom wo - naar inkomen ouders, In percentages
Definitie:- ‘Switch’ betekent dat de student niet opnieuw ingeschreven staat bij de oorspronkelijke opleiding, maar nog wel een inschrijving heeft elders in het hoger onderwijs.
- ‘Uitval’ betekent dat de student niet opnieuw ingeschreven staat in het hoger onderwijs.
- Het inkomen van de ouders is opgedeeld in kwintielen, waarbij Q1 de 20% met het laagste inkomen is, en Q5 de 20% met het hoogste inkomen. Het inkomen van de ouders is van ongeveer 83% van de studenten bekend.
Bron: DUO ééncijferbestand ho; CBS microdataData beschikbaar in: jaarlijks mei
Publicatiedatum: 11 juni 2026
Eerstejaars uitval en switch in hbo - naar vooropleiding en opleiding ouders
In percentages
Eerstegeneratiestudenten laten een hogere gecombineerde uitval+switch zien dan studenten met ho-opgeleide ouders. Voor studenten die van de havo of het vwo komen is dat verschil doorgaans 1 procentpunt, maar voor studenten die van het mbo komen is het verschil met zo'n 7 procentpunt een stuk groter.
Studenten die vanaf het vwo komen hebben beduidend lagere gecombineerde uitval en switch (19%-20% in het laatste jaar) dan studenten die van de havo komen (34%-35%). Bij eerstegeneratiestudenten die van het mbo komen ligt de gecombineerde uitval en switch (35%) op het niveau van dat van de havo, terwijl studenten met ho-opgeleide ouders die van het mbo komen lagere gecombineerde uitval en switch laten zien (28%).
uitval + switch (havo naar hbo, Eerste generatie ho) uitval + switch (havo naar hbo, Ouders ho) uitval + switch (mbo 4 bol naar hbo, Eerste generatie ho) uitval + switch (mbo 4 bol naar hbo, Ouders ho) uitval + switch (vwo naar hbo, Eerste generatie ho) uitval + switch (vwo naar hbo, Ouders ho) 2015 35% 35% 37% 31% 18% 18% 2016 35% 34% 36% 31% 19% 18% 2017 37% 36% 39% 32% 21% 21% 2018 38% 37% 39% 32% 20% 20% 2019 31% 30% 29% 24% 18% 17% 2020 29% 28% 28% 24% 17% 18% 2021 37% 36% 33% 28% 22% 22% 2022 43% 40% 39% 32% 25% 23% 2023 38% 36% 37% 29% 22% 20% 2024 35% 34% 35% 28% 20% 19% Figuur: Eerstejaars uitval en switch in hbo - naar vooropleiding en opleiding ouders, In percentages
Definitie:-
‘Switch’ betekent dat de student niet opnieuw ingeschreven staat bij de oorspronkelijke opleiding, maar nog wel een inschrijving heeft elders in het hoger onderwijs.
-
‘Uitval’ betekent dat de student niet opnieuw ingeschreven staat in het hoger onderwijs.
- Wanneer het opleidingsniveau van één van de ouders bekend is en de andere onbekend, is alleen het bekende opleidingsniveau gebruikt om de onderwijsdeelnemer in een categorie in te delen. In het geval dat bekend is dat tenminste één ouder een hoger onderwijs diploma heeft behaald, is de categorie ‘ouders ho-diploma’. In het geval dat er geen registratie is van de ouders van de onderwijsdeelnemer, of dat er geen hoogst behaalde opleiding bekend is voor de ouders, is de categorie ‘onbekend’. In de andere gevallen is de categorie ‘eerste generatie ho’. Voor de jaren 2015-2024 is het opleidingsniveau van ouders bekend voor gemiddeld 69% van de studenten.
Bron: DUO ééncijferbestand ho; CBS microdata
Data beschikbaar in: jaarlijks mei
Publicatiedatum: 11 juni 2026
-