Internationale mobiliteit van wetenschappers bevordert de circulatie van kennis. Wetenschappers die naar Nederland komen, nemen hun bestaande kennis en netwerk mee naar hun nieuwe werkplek, waardoor ze een bijdrage leveren aan de Nederlandse wetenschap en economie en nieuwe verbindingen met het buitenland tot stand brengen. Ook vertrekkende wetenschappers zorgen voor nieuwe verbindingen, maar mogelijk ook voor kennisverlies.
Deze indicator geeft inzicht in de internationale mobiliteit van wetenschappers op basis van informatie uit Web of Science over het adres van de organisatie waar zij werken (affiliatie). Met deze informatie kunnen we een indicatie geven van de instroom en uitstroom van wetenschappers naar en uit Nederland vanaf 2018 en de ontwikkelingen per wetenschapsgebied.
De indicator is gebaseerd op de affiliaties van wetenschappers zoals vermeld op hun publicaties. Een wetenschappelijk auteur die in 2023 exclusief in Nederland publiceert en in 2024 exclusief in het buitenland, wordt daarbij gerekend tot de uitstroom in 2024. Een wetenschappelijk auteur die in 2023 in andere landen publiceert en in 2024 exclusief in Nederland, wordt gerekend tot instroom in 2024.
Deze methode benadrukt de mobiliteit van wetenschappers tijdens hun wetenschappelijke loopbaan – en niet hun nationaliteit. De methode levert inzicht in patronen, maar is een onderschatting van de feitelijke mobiliteit: mobiliteit van wetenschappers die (nog) niet publiceren is niet zichtbaar. Dat geldt bijvoorbeeld voor promovendi die bij de start van of tijdens hun promotie naar Nederland komen of uit Nederland vertrekken. Ook mobiliteit die korter dan een jaar duurt, blijft buiten beeld.
De indicator toont de relatieve omvang van de instroom en uitstroom van wetenschappers en de verhouding tussen de omvang van die twee, per wetenschapsgebied. Dit gebeurt voor de jaren 2018-2024.
Verhouding tussen instroom en uitstroom
Per wetenschapsgebied en totaal
De figuur geeft de verhoudingen (ratio) weer tussen de instroom van wetenschappers in Nederland en uitstroom van wetenschappers naar het buitenland. Een cijfer boven de 1 betekent dat er dat jaar meer wetenschappers binnenkomen dan naar het buitenland vertrekken en een cijfer lager dan 1 betekent dat er juist meer wetenschappers vertrekken.
Als we het aantal wetenschappers dat naar Nederland toe komt, vergelijken met het aantal wetenschappers dat uit Nederland vertrekt, zien we dat er voor de meeste wetenschapsgebieden sprake is van een netto instroom. Deze netto instroom is het sterkste in de techniek, waar de instroom in 2021, 2023 en 2024 ongeveer twee keer zo groot is als de uitstroom. In de natuurwetenschappen was de verhouding 1,3 in 2024: voor elke 3 vertrekkende wetenschappers kwamen er 4 Nederland binnen. In de sociale wetenschappen was de verhouding 1,4: voor elke 5 vertrekkers kwamen er 7 Nederland binnen. In het wetenschapsgebied gezondheid is de verhouding tussen instroom en uitstroom min of meer gelijk.
Op het totaal aan wetenschappelijke auteurs is de verhouding 1,3, gelijk aan die in de natuurwetenschappen. De netto instroom was in 2024 in elk van de wetenschapsgebieden hoger dan in 2018.
Naast internationaal mobiele wetenschappelijke auteurs, en niet-mobiele wetenschappelijke auteurs, zijn er ook wetenschappelijke auteurs die in hetzelfde jaar affiliaties hebben in Nederland en in één of meer andere landen. Dat zijn er elk jaar ongeveer 13.000. Zo waren er 12.926 auteurs met affiliaties in meerdere landen in 2023. Dit is 21% van alle wetenschappelijk auteurs die dat jaar geheel of gedeeltelijk geaffilieerd waren met Nederland. Zij publiceerden in één jaar zowel vanuit een Nederlandse instelling als vanuit een instelling in het buitenland. Dat kan zijn omdat zij een dubbelaanstelling hadden, maar ook omdat zij een gedeelte van het jaar in het buitenland werkten.
| Jaar | Techniek | Natuur | Sociale wetenschappen | Gezondheid | Totaal |
|---|---|---|---|---|---|
| 2018 | 1,07 | 1,02 | 0,94 | 0,94 | 1,00 |
| 2019 | 1,10 | 1,03 | 1,05 | 1,01 | 1,03 |
| 2020 | 1,46 | 1,16 | 1,16 | 0,97 | 1,13 |
| 2021 | 2,05 | 1,18 | 1,27 | 1,11 | 1,27 |
| 2022 | 1,45 | 1,23 | 1,36 | 1,18 | 1,25 |
| 2023 | 1,81 | 1,18 | 1,29 | 1,07 | 1,25 |
| 2024 | 1,95 | 1,27 | 1,44 | 1,06 | 1,31 |
Definitie:
Instroom naar Nederland en uitstroom naar het buitenland zijn bepaald aan de hand van affiliatiegegevens van wetenschappelijke artikelen in Web of Science. Alleen wetenschappelijke auteurs met minimaal drie publicaties in minimaal twee verschillende jaren zijn meegenomen. Auteurs die in het desbetreffende jaar affiliaties hadden met instellingen in meerdere landen zijn niet meegenomen in de berekening: hun mobiliteitsprofiel (niet-mobiel, , instromend of uitstromend) is voor dat jaar niet vast te stellen.
Instroom: aantal in het betreffende jaar volledig in Nederland publicerende wetenschappers, die daarvoor minimaal één jaar vanuit het buitenland publiceerden.
Uitstroom: aantal volledig vanuit het buitenland publicerende wetenschappers die daarvoor minimaal één jaar volledig vanuit Nederland publiceerden.
Data voor 2024 zijn voorlopig. Vanwege de lage absolute aantallen internationaal mobiele wetenschappelijk auteurs zijn de landbouw en geesteswetenschappen in deze figuur niet apart meegenomen. Wetenschappelijk auteurs uit deze wetenschapsgebieden zijn wel meegenomen in het totaal. In dit totaal zijn de sociale- en geesteswetenschappen ondervertegenwoordigd.
Bron: Clarivate Analytics / Web of Science, extractie: CWTS, bewerking: Rathenau Instituut
Beschikbaar: Jaarlijks (december)
Publicatiedatum:18 mei 2026
Internationale vergelijking netto instroom 2023
Verhouding tussen instroom en uitstroom
De figuur geeft de verhoudingen (ratio) weer tussen de instroom van wetenschappers naar het land en uitstroom van wetenschappers naar het buitenland, voor Nederland en een aantal internationale vergelijkingslanden. Een cijfer boven de 1 betekent dat er dat jaar meer wetenschappers binnenkomen dan naar het buitenland vertrekken en een cijfer lager dan 1 betekent dat er juist meer wetenschappers vertrekken.
De figuur laat zien dat de netto instroom naar Nederland in het jaar 2023 vergelijkbaar is met de netto instroom naar Canada, Denemarken, Finland, Oostenrijk en de VS. In Noorwegen en Zweden is de netto instroom hoger. Japan en Zuid-Korea kennen juist een netto uitstroom: hier vertrokken in 2023 meer wetenschappers dan er binnenkwamen.
De verhouding voor Nederland in deze figuur wijkt af van die in grafiek 1, omdat de bron en methode verschilt. Zie de uitleg onder het figuur (‘Metadata’) voor meer informatie over de bron en methode.
| Land | Verhouding tussen instroom en uitstroom 2023 |
|---|---|
| NOO | 1,4 |
| ZWI | 1,3 |
| NED | 1,2 |
| CAN | 1,2 |
| DEN | 1,2 |
| FIN | 1,2 |
| OOS | 1,2 |
| VS | 1,2 |
| ZWE | 1,1 |
| DUI | 1,1 |
| AUS | 1,1 |
| BEL | 1,1 |
| SPA | 1,1 |
| FRA | 1 |
| VK | 1 |
| CHI | 1 |
| IER | 1 |
| ITA | 1 |
| JAP | 0,9 |
| KOR | 0,9 |
Definitie:
Voor de internationale vergelijking is de instroom naar Nederland en uitstroom naar het buitenland bepaald aan de hand van affiliatiegegevens van wetenschappelijke artikelen in Scopus. Deze cijfers zijn afkomstig uit het Research and Innovation Careers Observatory van de OESO. Anders dan bij de analyses voor de andere figuren in deze indicator, kijkt de OESO in zijn analyses alleen naar de eerste publicatie in 2023 en de laatste publicatie vóór 2023 om internationale mobiliteit vast te stellen. Wetenschappelijke auteurs met meerdere affiliaties in een jaar zijn hiermee, anders dan in de analyses op nationaal niveau, niet uitgesloten van de analyse. Daarom is de verhouding voor Nederland in deze figuur iets anders dan in de eerste figuur.
Instroom: aantal publicerende wetenschappers waarbij de affiliatie bij de eerste publicatie in 2023 in Nederland was en de affiliatie van de laatste publicatie vóór 2023 in het buitenland.
Uitstroom: aantal publicerende wetenschappers waarbij de affiliatie bij de eerste publicatie in 2023 in het buitenland was en de affiliatie van de laatste publicatie vóór 2023 in Nederland.
Data zijn voorlopig. Voor Frankrijk, het VK, China, Ierland en Italië is de instroom gelijk aan de uitstroom. Dat leidt tot een verhouding van precies 1. Dit is gelijk aan de x-as en daardoor onzichtbaar in de figuur.
Bron: OESO, Research and Innovation Careers Observatory, data op basis van Scopus, bewerking: Rathenau Instituut Netherlands | OECD
Beschikbaar: Jaarlijks (december)
Publicatiedatum:18 mei 2026
Instroom per wetenschapsgebied
Ten opzichte van het totaal aantal actief in Nederland publicerende wetenschappers uit dat wetenschapsgebied
De figuur laat per wetenschapsgebied zien hoe groot de instroom was ten opzichte van het totaal aantal actief publicerende wetenschappers in hetzelfde jaar. Instromers zijn wetenschappers die dat jaar voor het eerst (weer) publiceren vanuit een Nederlandse instelling na minimaal een jaar in het buitenland actief te zijn geweest.
De instroom nam de laatste jaren licht toe, van 3,1% in 2018 naar 4,2% in 2024. Dat betekent dat ten opzichte van het aantal volledig vanuit Nederland publicerende wetenschappers in 2024, de omvang van de instroom 4,2% was. De instroom is in 2024 het grootste in het wetenschapsgebied techniek: 7,6%. De instroom in het wetenschapsgebied gezondheid is relatief klein (1,8% in 2024). Dat geldt ook voor de uitstroom in dit wetenschapsgebied (zie hierna). Dit betekent dat er in verhouding tot het totaal aantal gezondheidswetenschappers actief in Nederland weinig internationale mobiliteit is.
| Gebied | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Techniek | 5,3 | 5,7 | 5,8 | 7,4 | 6,4 | 7,4 | 7,6 |
| Natuur | 5 | 5,2 | 5,9 | 6,1 | 6,5 | 6,8 | 6,6 |
| Sociale wetenschappen | 3,8 | 4,1 | 5 | 5 | 5,2 | 5,5 | 5,7 |
| Gezondheid | 1,5 | 1,7 | 1,8 | 1,8 | 1,8 | 1,8 | 1,8 |
| Totaal | 3,1 | 3,3 | 3,7 | 3,9 | 3,9 | 4,1 | 4,2 |
Definitie:
Instroom naar Nederland vanuit het buitenland is bepaald aan de hand van affiliatiegegevens van wetenschappelijke artikelen in Web of Science. Alleen wetenschappelijke auteurs met minimaal drie publicaties in minimaal twee verschillende jaren zijn meegenomen. Auteurs die in het desbetreffende jaar affiliaties hadden met instellingen in meerdere landen zijn niet meegenomen in de berekening: hun mobiliteitsprofiel (niet-mobiel, instromend of uitstromend) is voor dat jaar niet vast te stellen.
Instroom: aantal in het betreffende jaar volledig in Nederland publicerende wetenschappers, die daarvoor minimaal één jaar vanuit het buitenland publiceerden. Berekening aandeel: instroom jaar T / aantal actieve onderzoekers jaar T (Instroom 2024 = aantal instromers 2024 / totaal aantal wetenschappelijk auteurs 2024).
Data voor 2024 zijn voorlopig. Vanwege de lage absolute aantallen internationaal mobiele wetenschappelijke auteurs (minder dan 50 per wetenschapsgebied) zijn de landbouw en geesteswetenschappen in deze figuur niet apart meegenomen. Auteurs uit deze wetenschapsgebieden zijn wel meegenomen in het totaal. In dit totaal zijn de sociale- en geesteswetenschappen ondervertegenwoordigd.
Bron: Clarivate Analytics / Web of Science, extractie: CWTS, bewerking: Rathenau Instituut
Beschikbaar: Jaarlijks (december)
Publicatiedatum: 18 mei 2026
Uitstroom per wetenschapsgebied
Ten opzichte van het totaal aan actief in Nederland publicerende wetenschappers uit dat wetenschapsgebied
De figuur laat per wetenschapsgebied zien hoe groot de uitstroom was ten opzichte van het totaal aantal actief publicerende wetenschappers in hetzelfde jaar. Uitstromers publiceerden dat jaar voor het eerst niet meer vanuit een Nederlandse instelling, maar vanuit een buitenlandse.
De omvang van de uitstroom bleef de laatste jaren min of meer gelijk: 3,2%. In de techniek neemt het aandeel uitstromende wetenschappers relatief gezien af: van 4,9% in 2018 naar 3,9% in 2024. De uitstroom van wetenschappers in het wetenschapsgebied gezondheid is relatief laag, met 1,7% in 2024. Ditzelfde beeld zagen we ook bij de instroom van wetenschappers in dit wetenschapsgebied. Het betekent dat er in verhouding tot het totaal aantal gezondheidswetenschappers actief in Nederland weinig internationale mobiliteit is.
| Gebied | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Techniek | 4,9 | 5,2 | 4 | 3,6 | 4,4 | 4,1 | 3,9 |
| Natuur | 4,9 | 5,1 | 5,1 | 5,2 | 5,3 | 5,7 | 5,2 |
| Sociale wetenschappen | 4,1 | 3,9 | 4,3 | 4 | 3,8 | 4,2 | 3,9 |
| Gezondheid | 1,6 | 1,7 | 1,9 | 1,6 | 1,5 | 1,6 | 1,7 |
| Totaal | 3,1 | 3,2 | 3,3 | 3,1 | 3,1 | 3,3 | 3,2 |
Definitie:
Uitstroom vanuit Nederland naar het buitenland is bepaald aan de hand van affiliatiegegevens van wetenschappelijke artikelen in Web of Science. Percentages zijn berekend op basis van het aantal wetenschappelijke auteurs van publicaties in de Web of Science-database. Alleen auteurs met minimaal drie publicaties in minimaal twee verschillende jaren zijn meegenomen. Aandelen zijn berekend exclusief auteurs die in het desbetreffende jaar affiliaties hadden met instellingen in meerdere landen: hun mobiliteitsprofiel (niet-mobiel, instromend of uitstromend) is voor dat jaar niet vast te stellen.
Uitstroom: aantal volledig vanuit het buitenland publicerende wetenschappers die daarvoor minimaal één jaar volledig vanuit Nederland publiceerden.
Berekening aandeel: uitstroom jaar T / aantal actieve onderzoekers jaar T (Uitstroom 2024 = aantal uitstromers 2024 / totaal aantal wetenschappelijk auteurs 2024).
Uitstromers maken geen onderdeel uit van het totaal aan actieve onderzoekers in Nederland in dat jaar.
Data voor 2024 zijn voorlopig. Vanwege de lage absolute aantallen (voor de meeste jaren <50 per wetenschapsgebied) zijn de landbouw en geesteswetenschappen in deze figuur niet apart meegenomen. Wetenschappelijk auteurs uit deze wetenschapsgebieden zijn wel meegenomen in het totaal. In dit totaal zijn de sociale- en geesteswetenschappen ondervertegenwoordigd.
Bron: Clarivate Analytics / Web of Science, extractie: CWTS, bewerking: Rathenau Instituut
Beschikbaar: Jaarlijks (december)
Publicatiedatum: 18 mei 2026
Rangordening van grootste herkomst- en bestemmingslanden
van internationaal mobiele wetenschappers naar en uit Nederland
| Positie | Instroom | uitstroom |
|---|---|---|
| 1 | VS | VS |
| 2 | DUI | DUI |
| 3 | VK | VK |
| 4 | CHI | BEL |
| 5 | BEL | ZWI |
| 6 | ITA | FRA |
| 7 | FRA | AUS |
| 8 | SPA | CHI |
| 9 | ZWI | ZWE |
| 10 | CAN | CAN |
| 11 | IRN | ITA |
| 12 | AUS | SPA |
| 13 | IND | DEN |
| 14 | BRA | NOO |
| 15 | ZWE | OOS |
De tabel toont uit welke landen tussen 2008 en 2023 de meeste wetenschappers naar Nederland kwamen, en naar welke landen de meeste wetenschappers vertrokken. De Verenigde Staten (VS), Duitsland en het Verenigd Koninkrijk (VK) zijn de grootste herkomstlanden en bestemmingslanden. Ongeveer 1 op de 4 binnenkomende wetenschappers kwam uit deze landen, 1 op de 4 vertrekkers ging erheen. Ook met België en Frankrijk vindt veel uitwisseling van wetenschappers plaats.
China is na de VS, Duitsland en het VK het land waar de meeste binnenkomende wetenschappers vandaan komen. Kijken we naar de vertrekkende wetenschappers, dan is China het achtste bestemmingsland.
Definitie:
Instroom naar Nederland en uitstroom naar het buitenland zijn bepaald aan de hand van affiliatiegegevens van wetenschappelijke artikelen in Web of Science. Alleen wetenschappelijke auteurs met minimaal drie publicaties in minimaal twee verschillende jaren zijn meegenomen. Auteurs die in het desbetreffende jaar affiliaties hadden met instellingen in meerdere landen zijn niet meegenomen in de berekening: hun mobiliteitsprofiel (niet-mobiel, instromend of uitstromend) is voor dat jaar niet vast te stellen. Hier gaat het om de 15 landen in de periode 2008-2023 waarmee de grootste in- en uitstroom met Nederland heeft plaatsgevonden.
Instroom: aantal in het betreffende jaar volledig in Nederland publicerende wetenschappers, die daarvoor minimaal één jaar vanuit het buitenland publiceerden.
Uitstroom: aantal volledig vanuit het buitenland publicerende wetenschappers die daarvoor minimaal één jaar volledig vanuit Nederland publiceerden.
Bron: Clarivate Analytics / Web of Science, extractie: CWTS, bewerking: Rathenau Instituut
Beschikbaar: Onbekend
Publicatiedatum: 18 mei 2026