De afgelopen decennia speelde het praktijkgericht onderzoek aan de hogescholen een steeds grotere rol in onze kennissamenleving. Door de nauwe samenwerking tussen hogescholen en hun omgeving en de verbinding met de beroepspraktijk, levert het praktijkgericht onderzoek een bijdrage aan maatschappelijke opgaven. De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) verstrekt structurele en tijdelijke financiering om de capaciteit, continuïteit en kwaliteit van praktijkgericht onderzoek aan de hogescholen te verstevigen.
Onderstaande grafiek laat de ontwikkeling van het aantal personen in onderzoeksfuncties binnen hogescholen zien. Het gaat om lectoren, (docent-)onderzoekers, professional doctorate kandidaten, postdocs, promovendi en personen in onderzoeksondersteuning.
Aantal personen per onderzoeksfunctie binnen hogescholen (2016-2024)
Lectoraten worden geleid door één of meerdere lectoren. Daarnaast bestaan ze ook uit ander personeel, waaronder (docent-)onderzoekers, promovendi, postdocs en ondersteunend personeel. In 2022 zijn daarnaast de eerste professional doctorate kandidaten van start gegaan. Zij volgen een doctoraatstraject aan een hogeschool. [LC1.1][LC1.2]De categorie van postdoc-onderzoekers wordt pas sinds 2022 door de hogescholen apart geregistreerd.
In de figuur zien we dat alle functiecategorieën, met uitzondering van de promovendi,[LC2.1][SV2.2] in aantal zijn toegenomen tussen 2020 en 2024. De stijging is met 67,9% het grootst voor de categorie van onderzoeksondersteuning. Naast een daling van het aantal promovendi, zien we ook een daling in het aantal postdocs tussen 2022 en 2024. In 2023 neemt het totale personeelbestand binnen het praktijkgericht onderzoek toe met 11% ten opzichte van 2022. In 2024 is dit ten opzichte van 2023 5%. Dat de stijging in 2023 groter was, komt doordat de extra middelen uit het Bestuursakkoord 2022 hoger onderwijs en wetenschap in 2023 voor het eerst volledig werden toegekend. Wanneer we kijken naar 2024 zien we een stijging van 2% in het aantal lectoren en in het aantal (docent-)onderzoekers ten opzichte van 2023. Net als in 2023 stijgt het aantal ondersteunend personeel het hardst, namelijk met 32%.
| onderzoeksfuncties | 2016 | 2018 | 2020 | 2022 | 2024 |
|---|---|---|---|---|---|
| lectoren | 646 | 663 | 709 | 723 | 789 |
| (docent-)onderzoekers | 4138 | 4502 | 4745 | 4955 | 5419 |
| professional doctorate kandidaten | 5 | 61 | |||
| postdocs | 149 | 129 | |||
| promovendi | 870 | 710 | 778 | 716 | 748 |
| onderzoeksondersteuning | 711 | 750 | 829 | 863 | 1392 |
Definitie: Aantal personen in verschillende onderzoeksfuncties binnen hogescholen. Peildatum 31 december (ultimostand). Cijfers over postdocs worden vanaf 2022 als aparte groep geregistreerd. Voor 2022 namen de meeste hogescholen deze categorie mee in de groep van (docent-)onderzoekers. [LC5.1][SV5.2]Professional doctorate kandidaten zijn onderzoekers binnen het doctoraatstraject voor praktijkgericht onderzoek. In 2022 zijn de hogescholen gestart met een pilot voor een eigen doctoraatstraject (‘professional doctorate’).
Bron: Jaarverslagen hogescholen via Vereniging Hogescholen, bewerking Rathenau Instituut
Beschikbaar: Jaarlijks in augustus
Gepubliceerd in CMS: 26 augustus 2026
Aantal lectoren per 1.000 studenten (2016-2024)
Lectoren verdelen hun tijd tussen onder andere onderwijs en onderzoek. De verhouding van het aantal lectoren ten opzichte van het aantal studenten en de ontwikkeling daarvan, geeft een beeld van de ruimte voor onderzoek.
Het aantal lectoren per 1.000 studenten nam toe tussen 2020 en 2024. In 2020 waren er 1,45 lectoren beschikbaar per 1.000 studenten. In 2024 groeide dit aantal naar 1,75 lectoren per 1.000 studenten. Ten opzichte van 2023 nam het aantal lectoren toe met 2%. Het aantal studenten daalde met 2%.
| Jaar | Aantal lectoren per 1000 studenten |
|---|---|
| 2016 | 1,42 |
| 2017 | 1,42 |
| 2018 | 1,49 |
| 2019 | 1,49 |
| 2020 | 1,45 |
| 2021 | 1,48 |
| 2022 | 1,51 |
| 2023 | 1,67 |
| 2024 | 1,75 |
Definitie: Aantal lectoren per 1.000 studenten volgens jaarverslagen hogescholen. Aantal lectoren: peildatum 31 december (ultimostand). Aantal studenten: peildatum 1 oktober.
Bron: Jaarverslagen hogescholen via Vereniging Hogescholen, bewerking Rathenau Instituut.
Beschikbaar: Jaarlijks in augustus
Gepubliceerd in CMS: 26 augustus 2026
Gemiddelde aanstelling van lectoren in fte (2016-2024)
Tussen 2020 en 2024 kwam er 98 fte aan lectoren bij (+21%). In 2024 zijn er 789 lectoren die gezamenlijk 553 fte invullen. De gemiddelde deeltijdfactor varieert in de periode 2016-2024 van 0,6 in 2017 tot 0,7 in 2023 en 2024.
| jaar | gemiddelde omvang aanstelling lector (fte) |
|---|---|
| 2016 | 0,63 |
| 2017 | 0,6 |
| 2018 | 0,63 |
| 2019 | 0,62 |
| 2020 | 0,64 |
| 2021 | 0,66 |
| 2022 | 0,67 |
| 2023 | 0,7 |
| 2024 | 0,7 |
Definitie: Gemiddelde aanstelling lectoren (in fte). Peildatum 31 december (ultimostand).
Bron: Jaarverslagen hogescholen via Vereniging Hogescholen, bewerking door Rathenau Instituut.
Beschikbaar: Jaarlijks in augustus
Gepubliceerd in CMS: 26 augustus 2026
Zie ook
Monitor Praktijkgericht Onderzoek 2024
De Monitor Praktijkgericht Onderzoek monitort de inzet van de middelen uit het bestuursakkoord hoger onderwijs en wetenschap 2022 in het hbo.