Het Regieorgaan Open Science NL is opgericht om open science in Nederland de norm te maken. Een van de onderdelen van open science is open access: we willen dat artikelen van publiek gefinancierd onderzoek gratis leesbaar zijn voor het publiek. Hiermee vergroten we de maatschappelijke impact van onderzoek.
De indicator open access laat zien welk percentage van het aantal wetenschappelijke (peer-reviewed) artikelen in Nederland open access beschikbaar is.
De grafiek laat de ontwikkeling zien in het percentage wetenschappelijke (peer-reviewed) artikelen dat open access beschikbaar is. Daarin onderscheiden we goud open access DOAJ (gratis toegankelijk in een tijdschrift dat is opgenomen in de Directory of Open Access Journals), goud open access niet-DOAJ (gratis toegankelijk in een gesloten/hybride tijdschrift of een tijdschrift dat niet in de Directory of Open Access Journals is opgenomen) en groen (open access beschikbaar via een betrouwbare repository, bijvoorbeeld van een universiteit).
Percentage open access van wetenschappelijke (peer-reviewed) artikelen (2016-2024)
De grafiek laat zien dat het percentage wetenschappelijke artikelen dat open access (OA) beschikbaar is in de periode 2016-2024 sterk is gestegen. Het percentage goud, DOAJ OA nam toe van 13 tot 30%, het percentage hybride en niet DOAJ OA van 20 tot 46% in 2024. Het percentage alleen groen OA nam toe van 9 tot 19% in 2024. Daarmee was het totale percentage OA in 2024 95%.
De indicator geeft alleen het percentage wetenschappelijke artikelen dat OA beschikbaar komt en zegt niets over hoe open access-publicaties worden gebruikt of wat hun wetenschappelijke kwaliteit is. Ook geeft de indicator geen inzicht in andere aspecten van open science, zoals FAIR data of citizen science.
| Jaar | "Goud, DOAJ OA" | "Hybride en niet DOAJ OA" | "Alleen groen OA" | Geen OA |
|---|---|---|---|---|
| 2016 | 13% | 20% | 9% | 58% |
| 2017 | 17% | 23% | 10% | 50% |
| 2018 | 19% | 24% | 11% | 46% |
| 2019 | 21% | 29% | 12% | 38% |
| 2020 | 25% | 35% | 13% | 27% |
| 2021 | 28% | 39% | 15% | 18% |
| 2022 | 30% | 39% | 20% | 11% |
| 2023 | 30% | 44% | 18% | 8% |
| 2024 | 30% | 46% | 19% | 5% |
Definitie: Het percentage open access gemeten door het aantal wetenschappelijke (peer-reviewed) artikelen van universiteiten dat open access beschikbaar is, te delen door het totaal aantal wetenschappelijke (peer-reviewed) artikelen van universiteiten. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen drie categorieën:
- Goud, DOAJ OA (gratis toegankelijk in een tijdschrift dat is opgenomen in de Directory of Open Access Journals)
- Hybride en niet DOAJ OA (gratis toegankelijk in een gesloten/hybride tijdschrift of een tijdschrift dat niet in de Directory of Open Access Journals is opgenomen)
- Alleen groen OA (open access beschikbaar via een betrouwbare repository, bijv. van een universiteit)
Vanaf 2024 gebruikt Universiteiten van Nederland een nieuwe meetmethode waarbij onder andere rekening wordt gehouden met dubbeltellingen. Er lijken geen aanwijzingen te zijn voor een grote trendbreuk door de implementatie van de nieuwe meetmethode. Voor een meer gedetailleerde methode en definitie verwijzen we naar de Monitor Open Access 2024 en het definitieraamwerk van UNL.
Beschikbaarheid data: Jaarlijks in januari
Bron: Universiteiten van Nederland (UNL)
Gepubliceerd in het CMS: 13 januari 2026