De Erfgoedmonitor van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed laat herhaaldelijk onderzoeken of archeologische vindplaatsen in situ (ter plekke) worden behouden of worden opgegraven.

De gegevens zijn gebaseerd op vier steekproefonderzoeken (2012, 2014, 2020 en 2024) die door RAAP Archeologisch Adviesbureau zijn uitgevoerd in opdracht van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE), met als doel om een representatief, kwantitatief en onderbouwd beeld te krijgen van de mate van behoud in situ die in Nederland via de Archeologische MonumentenZorg (AMZ)-keten is gerealiseerd en inzichtelijk te maken welke actoren en factoren hierop van invloed zijn.

In situ bewaarde vindplaatsen

% in steekproeven per meetperiode

RAAP | De Erfgoedmonitor

In totaal gaat het om 4 metingen met 2.110 behoudenswaardige vindplaatsen; 608 in de eerste meting, 332 in de tweede meting, 763 in de derde meting en 407 in de vierde meting.

In de archeologische praktijk wordt onderscheid gemaakt tussen in- en ex situ behoud van behoudenswaardige vindplaatsen. In de figuur is de verhouding van de verschillende soorten vindplaatsen per meting te zien. Behoud in situ heeft verschillende vormen. De vormen die hier worden onderscheiden zijn: 'wettelijke bescherming', 'planologische bescherming' en 'planaanpassing'. Ook worden twee vormen van behoud ex situ onderscheiden: 'opgraven' en 'archeologische begeleiding' volgens het protocol opgraven. Er wordt in de weergave van de data onderscheid gemaakt tussen vindplaatsen waarbij 'zuiver' in- of ex situ behoud is toegepast en vindplaatsen waarbij een combinatie van in- en ex situ behoud heeft plaatsgevonden.