Op deze pagina staat de monitoringsmatrix voor ‘Klimaat en energie’. Dit is één van de subthema's van de beleidsprioriteit 'Een sterke basis en hoge kwaliteit' uit de begroting voor 2027 van OCW.
Wij werken aan hoge kwaliteit in onderwijs en wetenschap als basis voor een veerkrachtige samenleving. Door te investeren in de basisvaardigheden van leerlingen en studenten zorgen we ervoor dat iedereen een stevig fundament voor de toekomst meekrijgt. Tegelijkertijd versterken we de impact van wetenschappelijk onderzoek om nieuwe kennis te ontwikkelen en oplossingen te vinden voor maatschappelijke vraagstukken. Zo bouwen we aan een samenleving waarin talent, kennis en innovatie hand in hand gaan.
Sub-thema
Klimaat en energie
OCW wil een gezonde, leefbare en veilige wereld doorgeven aan toekomstige generaties. Het is belangrijk dat iedereen meekan in de klimaat- en energietransitie en bestaande ongelijkheden niet vergroot worden. De bestaande klimaat- en energiedoelen zijn het kompas.
Beleidsmaatregelen
Scholing:
Subsidieregeling praktijkleren klimaat,- en energietransitie: Aan de bestaande subsidieregeling praktijkleren zijn extra middelen toegevoegd ten behoeve van het creëren van extra leerwerkplekken in de sectoren die benodigd zijn voor de klimaat- en energietransitie. Hierdoor kunnen de komende jaren circa 8.000 extra vakmensen worden opgeleid. De subsidie is in schooljaar 2025-2026 gestart. Na een positieve monitoring en evaluatie van het pilotjaar wordt nogmaals € 15 miljoen toegekend voor aankomende schooljaren.
Uitvoeringsplan Duurzaamheid in het Onderwijs van de interdepartementale werkgroep Duurzame School: Het Uitvoeringsplan helpt scholen in het po, vo, go en mbo vraaggericht bij het borgen van duurzaamheid in hun onderwijs.
Vrouwen in Techniek, versnellen gendergelijkheid in het onderwijs: Er wordt ingezet op interventies die bewezen succesvol zijn in het doorbreken van genderstereotypering in het onderwijs, met speciale aandacht voor de rol van de docent. Dit project is in 2025 van start gegaan met een looptijd van vijf jaar. Het beoogde bereik van de activiteiten is 120 scholen, 720 leraren en 180.000 leerlingen.
Huisvesting OCW-sectoren:
Algemeen: OCW zich in om haar sectoren zo goed mogelijk te ondersteunen bij de implementatie van de Minimum energieprestatie-eisen (MEPS).
Onderwijssector: De kwaliteit van lesgeven en leerprestaties van leerlingen hangen samen met de gezondheid, veiligheid en toekomstbestendigheid van schoolgebouwen. Door middel van het Programma Onderwijshuisvesting zet OCW zich in om met meer kennisdeling, standaardisatie en opschaling van bewezen aanpakken de verduurzaming van scholen efficiënter aan te pakken om de beschikbare middelen doelmatiger te besteden. Daarnaast adviseert het Programma Klimaat & Energie bij de vormgeving van financiële instrumenten, zoals subsidieregeling Duurzaam Maatschappelijk Vastgoed (DUMAVA), het waarborgfonds maatschappelijk vastgoed, en de nationale implementatie van Europese richtlijnen die energienormeringen voor onder meer scholen voorschrijven.
Culturele- en creatieve sector: de Rijksdienst voor het cultureel erfgoed (RCE) participeert als kennisorganisatie in het Kennis- en Innovatieplatform Verduurzaming Maatschappelijk Vastgoed en voert het programma Erfgoed en Duurzaamheid uit. Kennis rondom verduurzaming van monumenten wordt ontwikkeld en gedeeld. Samen met het Nationaal Restauratiefonds heeft de RCE het Ontzorgingsprogramma Verduurzaming Monumenten opgezet. Hier kunnen eigenaren praktische hulp krijgen bij het maken van een verduurzamingsplan voor hun monument en kunnen ze ondersteuning krijgen bij het vinden van subsidies en het aanvragen van de benodigde vergunningen.
Voor de rijksmusea zijn binnen de bekostiging middelen beschikbaar voor verduurzaming van de gebouwen. Ook kunnen rijksmusea laagrentend lenen voor verduurzaming bij het Nationaal Restauratiefonds.
Emancipatie & Klimaatrechtvaardigheid:
Nationaal Energiearmoede Observatorium: Programma Klimaat & Energie draagt bij aan het Nationaal Energiearmoede Observatorium door middel van het financieren van onderzoek naar ondervertegenwoordigde groepen (denk bijvoorbeeld aan vrouwen, studenten en culturele ondernemers). RVO is de coördinerende organisatie van dit observatorium.
Culturele en creatieve sector
Ondersteuning bij het uitvoeren van de routekaart ‘Verduurzaming culturele en creatieve sector’ en het ‘Programma Duurzame Cultuursector’: OCW blijft betrokken bij de uitvoering van de ambities van de routekaart zodat geïnvesteerd kan worden in de kennisbehoefte, -verzameling en -deling om te komen tot verduurzaming.
Aansluiting generiek beleid: Er wordt ingezet om generiek beleid en bestaande (en nieuwe) ondersteuningsmaatregelen van het kabinet voor verduurzaming zo vorm te geven dat deze goed aansluiten bij de specifieke kenmerken van de cultuursector. Zo wordt de sector beter in staat gesteld om ook zijn bijdrage te leveren.
Handafdruk: We verkennen bij welke beleidsthema’s van de klimaatdepartementen de kracht van de cultuursector ingezet kan worden.
Financiële middelen
Scholing
Subsidieregeling praktijkleren: € 22 miljoen (uit het Klimaatfonds).
Uitvoeringsplan Duurzaamheid in het Onderwijs van de interdepartementale werkgroep Duurzame School: € 2,5 miljoen (uit het Klimaatfonds).
Vrouwen en Techniek, versnellen gendergelijkheid in het onderwijs: € 1,8 miljoen beschikbaar voor 2025 t/m 2029 (uit het Klimaatfonds).
Huisvesting OCW-sectoren:
OCW-breed:
Voor de DUMAVA is tussen 2024 en 2030 in totaal € 1,9 miljard beschikbaar uit het Klimaatfonds.
Voor DUMAVA Caribisch Nederland is in totaal € 4,2 miljoen beschikbaar tussen 2025 en 2030.
Voor het waarborgfonds maatschappelijk vastgoed is € 175 miljoen beschikbaar uit het Klimaatfonds.
Onderwijssector:
Van het door de Tweede Kamer geoormerkte budget voor PO/VO (afkomstig van de begroting van EZK en OCW) van € 47 miljoen is na de subsidierondes van 2024 en 2025 nog circa € 25 miljoen over.
Vanuit het Kennis- en Innovatieplatform Verduurzaming Maatschappelijk Vastgoed is voor 2025 t/m 2027 totaal beschikbaar € 2.050.000 voor het funderend onderwijs en € 400.000 voor het vervolgonderwijs.
Culturele- en creatieve sector:
Voor de verduurzaming van monumenten heeft VRO een dotatie van € 25 miljoen voor het Nationaal Restauratiefonds ter beschikking gesteld. OCW matcht dit in de periode t/m 2029.
In Q3 2026 wordt de tweede tranche van het ontzorgingsprogramma voor monumenteigenaren geopend. Hiervoor is uit het Klimaatfonds jaarlijks € 1,6 miljoen per jaar beschikbaar t/m 2030.
Vanuit het Kennis- en Innovatieplatform Verduurzaming Maatschappelijk Vastgoed is voor 2025 t/m 2027 totaal beschikbaar € 2,1 miljoen voor monumenten en €1, miljoen voor de culturele en creatieve sector.
Emancipatie & Klimaatrechtvaardigheid:
Nationaal Energiearmoede Observatorium: Voor het financieren van onderzoek naar ondervertegenwoordigde groepen (denk bijvoorbeeld aan vrouwen, studenten en culturele ondernemers) voor het Nationaal Energiearmoede Observatorium is in 2026 € 30.000 beschikbaar gesteld.
Culturele en creatieve sector
Ondersteuning bij het uitvoeren van de routekaart ‘Verduurzaming culturele en creatieve sector’ en het ‘Programma Duurzame Cultuursector’:
€ 450.000 voor de jaren 2025 t/m 2027 (vanuit het Kennis- en Innovatieplatform Maatschappelijk vastgoed).
