Op deze pagina staat de monitoringsmatrix voor 'Klimaat en energie'. Dit is één van de subthema's van de beleidsprioriteit 'Iedereen is nodig' uit het jaarverslag 2025 van OCW.
Wij hebben inspanningen verricht zodat iedereen in Nederland zo goed mogelijk kan meedoen in de samenleving en ieders talent benut kan worden.
Sub-thema
Klimaat en energie
OCW wilt een gezonde, leefbare en veilige wereld doorgeven aan toekomstige generaties. Het is belangrijk dat iedereen meekan in de klimaat- en energietransitie en bestaande ongelijkheden niet vergroot worden. De bestaande klimaat- en energiedoelen zijn het kompas.
Daarnaast zijn de gevolgen van klimaatverandering toenemend zichtbaar; ook jongeren maken zich hier zorgen om. Het Programma Klimaat & Energie gaf jongeren een stem bij het maken van beleid en bood hen handelingsperspectief door middel van waardevolle jongerenparticipatie.
Beleidsmaatregelen
Jongerenparticipatie
Jongerenparticipatietraject:
Omdat iedereen moet mee kunnen doen en denken in de klimaat- en energietransitie zette het Programma Klimaat & Energie zich in voor betekenisvolle jongerenparticipatie. Doel was jongeren een stem te geven, ze konden invloed uitoefenen en ervaring opdoen in het zich uitspreken en presenteren. In 2025 hebben jongeren op verschillende manieren geparticipeerd binnen de trajecten onderwijs en cultuur. Dit heeft geleid tot beter beleid en ruimte voor dialoog.
Challenge Duurzaamheid in het Onderwijs:
Het Programma Klimaat & Energie heeft leerlingen- en studentenparticipatie, op het gebied van duurzaamheid, versterkt door 22 inzendingen voor de challenge Duurzaamheid in het Onderwijs te belonen met een geldbedrag om de inzending uit te voeren. De ingezonden ideeën droegen bij aan het doel om meer duurzaamheid in het onderwijs, schoolomgeving en/of bewustwording bij leerlingen, studenten, docenten of onderwijspersoneel te stimuleren en te faciliteren.
Huisvesting
Onderwijssector:
De kwaliteit van lesgeven en leerprestaties van leerlingen hangen samen met de gezondheid, veiligheid en toekomstbestendigheid van schoolgebouwen. Vanuit OCW is gestart met het Programma Onderwijshuisvesting (POHV) om met meer kennisdeling, standaardisatie en opschaling van bewezen aanpakken de verduurzaming van scholen efficiënter aan te pakken om de beschikbare middelen doelmatiger te besteden. Daarnaast adviseerde het Programma Klimaat & Energie bij de vormgeving van financiële instrumenten, zoals subsidieregeling Duurzaam Maatschappelijk Vastgoed (DUMAVA) en het waarborgfonds maatschappelijk vastgoed. Ook adviseerde het programma bij de nationale implementatie van Europese richtlijnen met energienormeringen voor onder meer scholen.
Culturele- en creatieve sector
OCW faciliteerde en ondersteunde de totstandkoming en uitvoering van de Routekaart Duurzame Cultuursector. Met deze routekaart wordt aangesloten bij het Kennis- en Innovatieplatform Verduurzaming Maatschappelijk Vastgoed. Ook investeerden OCW en VRO samen € 50 miljoen in de versterking van duurzaamheidsleningen bij het Nationaal Restauratiefonds voor monumentaal maatschappelijk vastgoed.
Emancipatie & Klimaatrechtvaardigheid:
Onderzoek genderongelijkheid en klimaat:
In 2025 is onderzoek gedaan naar de relatie tussen gender en klimaat in Europees Nederland en op Bonaire. De focus ligt op kwetsbare gebieden die extra gevoelig zijn voor klimaateffecten zoals hitte, overstromingen of stormschade. Daarbij wordt gekeken naar bewonerskenmerken zoals gender, leeftijd, migratieachtergrond, inkomenspositie en woonsituatie, en hoe deze elkaar beïnvloeden.
Het onderzoek combineert kwantitatieve analyses met kwalitatieve onderzoeksmethodes en richt zich ook op mogelijke oplossingsrichtingen om beleidsontwikkeling in klimaatadaptatie en -mitigatie te ondersteunen die recht doet aan sociale verschillen en diversiteit van bewoners.
De oplossingsrichtingen uit het onderzoek worden zoveel mogelijk geïncorporeerd in het bestaande en te ontwikkelen klimaatbeleid, zoals bijvoorbeeld de Nationale Adaptatie Strategie.
Vrouwen in Techniek: versnellen gendergelijkheid in het onderwijs
Het is belangrijk dat iedereen toegang heeft tot de arbeidsmarkt rondom de energietransitie. Nederland kent een sterke sekse specifieke opleidings- en beroepskeuze, die samenhangt met bewuste of onbewuste denkbeelden over gender. Dit project versnelt bestaande maatregelen zoals Techkwadraat en zet in op interventies die bewezen succesvol zijn in het doorbreken van genderstereotypering in het onderwijs, met speciale aandacht voor de rol van de docent.
Scholing
Subsidieregeling praktijkleren klimaat,- en energietransitie
Aan de bestaande subsidieregeling praktijkleren zijn extra middelen toegevoegd ten behoeve van het creëren van extra leerwerkplekken in de sectoren die benodigd zijn voor de klimaat- en energietransitie. Hierdoor kunnen de komende jaren circa 8.000 extra vakmensen worden opgeleid.
Uitvoeringsplan Duurzaamheid in het Onderwijs van de interdepartementale werkgroep Duurzame School
Het Uitvoeringsplan helpt scholen in het po, vo, go en mbo vraaggericht bij het borgen van duurzaamheid in hun onderwijs.
Financiële middelen
Jongerenparticipatie
Jongerenparticipatietraject: € 57.000
Challenge Duurzaamheid in het Onderwijs: € 100.000
Huisvesting
Algemeen:
Voor de DUMAVA is tussen 2024 en 2029 in totaal € 1,9 miljard beschikbaar uit het Klimaatfonds. Van het door de Tweede Kamer geoormerkte budget voor PO/VO (afkomstig van de begroting van EZK en OCW) van € 47 miljoen is na de subsidieronde van 2024 nog circa € 31 miljoen over; dit resterende bedrag heeft VRO doorgeschoven naar 2027 middels kasschuif. Voor DUMAVA Caribisch Nederland is in totaal € 4,2 miljoen beschikbaar tussen 2025 en 2030.
Voor het waarborgfonds maatschappelijk vastgoed is € 175 miljoen beschikbaar uit het Klimaatfonds.
Vanuit het Kennis- en Innovatieplatform Verduurzaming Maatschappelijk Vastgoed is voor 2025 t/m 2027 totaal beschikbaar € 2.050.000 voor het funderend onderwijs, € 400.000 voor het vervolgonderwijs, € 2.050.000 voor monumenten en €1.350.000 voor de culturele en creatieve sector.
Emancipatie & Klimaatrechtvaardigheid:
Onderzoek genderongelijkheid en klimaat: € 105.624,00
Vrouwen in Techniek: versnellen gendergelijkheid in het onderwijs: € 1,8 miljoen voor 2025 t/m 2029 (uit het Klimaatfonds).
Scholing
Subsidieregeling praktijkleren: € 22 miljoen (uit het Klimaatfonds). 7 miljoen voor schooljaar 2025-2026 en er is 16 miljoen gereserveerd voor schooljaar 2026-2027 en 2027-2028 (bij een positieve evaluatie).
Uitvoeringsplan Duurzaamheid in het Onderwijs van de interdepartementale werkgroep Duurzame School: € 2,5 miljoen (uit het Klimaatfonds) per jaar voor 2025 t/m 2030.
