Samenwerking schoolbesturen in de regio

De doelstelling van het geactualiseerde sectorakkoord is dat aantoonbaar meer besturen samenwerken om de maatschappelijke opdrachten het hoofd te bieden. Dit bezien we aan de hand van vijf indicatoren.

Brede brugklassen

In het Regeerakkoord is afgesproken dat middelbare scholen de opdracht zullen krijgen om op regionaal niveau een zo dekkend mogelijk aanbod van verschillende typen brugklassen aan te bieden. Deze aanpak, waarbij scholen in gezamenlijkheid zorg dragen voor een toereikend voorzieningenaanbod, is in lijn met de door het kabinet voorgestane en bevorderde bredere ontwikkeling in het onderwijs van een ‘concurrentiemodel’ naar een ‘samenwerkingsmodel’. In het geactualiseerde Sectorakkoord VO hebben de VO-raad en OCW hier afspraken over gemaakt.

Sinds september 2018 wordt informatie over het aanbod van verschillende soorten brugklassen in heel Nederland als open data ontsloten via duo.nl. Scholen zijn opgeroepen om met elkaar in gesprek te gaan over een regionaal toereikend en passend aanbod van (brede) brugklassen. Ook de VO-raad heeft dit gedaan. Het thema ‘brede brugklassen’ is bovendien geagendeerd in de Gelijke Kansen Allianties.

Een andere inrichting van het onderwijs kost tijd. Scholen kunnen hun klassen uiteraard moeilijk tijdens een al gestart schooljaar anders gaan samenstellen. Dat kan alleen aan het begin van een nieuw schooljaar. Om dit goed ‘in te regelen’ hebben scholen eenvoudigweg enkele jaren tijd nodig. Toch zien we dat de aandacht in de politiek, in de media en vooral ook in de sector zelf voor het belang van voldoende brede brugklassen vruchten begint af te werpen. Na jarenlange daling van het aanbod van brede brugklassen stabiliseert het aanbod zich sind 2017 (Bron: DUO). We verwachten de nieuwe informatie van DUO over het brugklasaanbod in 2020/2021 in het voorjaar van 2021. Deze informatie zal weer ontsloten worden voor scholen, om bijvoorbeeld werk te maken van een regionaal toereikend aanbod van (brede) brugklassen.

8 https://www.duo.nl/open_onderwijsdata/dashboards/brugklassen/

Beroepsonderwijs

Eind mei 2020 is het wetsvoorstel doorlopende leerroutes vmbo-mbo (Sterk Beroepsonderwijs) aangenomen. Deze wet biedt scholen en instellingen de mogelijkheid om vanaf schooljaar 2020/2021 doorlopende leerroutes aan te bieden. Deze leerroutes versterken de regionale samenwerking niet alleen tussen scholen en mbo instellingen maar ook in de driehoek scholen-mbo instellingen-bedrijven.
Wat Sterk Techniekonderwijs betreft: een voorwaarde voor vmbo-scholen om in aanmerking te komen voor de techniekmiddelen is dat er in de regio gezamenlijke plannen van vmbo met het bedrijfsleven en mbo worden gerealiseerd. In de zomer van 2020 is bekend gemaakt dat 77 van de 78 gevormde regio's een goedgekeurd plan hebben en de komende 4 jaar de samenwerking verder kunnen gaaan vormen voor het technisch onderwijs. 

Leerlingendaling

Om de samenwerking in de regio's met  leerlingendaling te stimuleren, is op 30 april jl. de Subsidieregeling incidentele middelen leerlingendaling vo 2020 gepubliceerd. Op basis van deze regeling hebben scholen in juni een subsidie van € 50.000 per regio kunnen aanvragen voor ondersteuning bij het opstellen van een plan om de transitie te maken naar een levensvatbaar en kwalitatief goed regionaal onderwijsaanbod, waarbij de reisafstand voor leerlingen binnen accepatabele grenzen blijft. Maar liefst 68 regio's hebben een aanvraag ingediend, hetgeen duidelijk laat zien dat steeds meer scholen en besturen het gesprek over regionale samenwerking voeren. Aan het einde van dit jaar kunnen scholen vervolgens een subsidie van maximaal € 700.000 per regio aanvragen voor de uitvoering van het transitieplan. Daarnaast is na de zomer een interactief proces met het onderwijsveld gestart om de in het rapport Bestuurlijke constructen in het funderend onderwijs geconstateerde belemmeringen bij samenwerking op vestigingsniveau nader te duiden, succesfactoren te delen en en gezamenlijk na te denken over mogelijke oplossingen. Het Ministerie van OCW werkt bij de aanpak van leerlingendaling nauw samen met het projectteam Regionale samenwerking van de VO-raad.

Regionaal Plan Onderwijsvoorzieningen (RPO)

De besturen van scholen en scholengemeenschappen kunnen samenwerken met ten minste één ander bestuur met als doel het onderwijsaanbod af te stemmen op de vraag van de leerlingen, ouders en andere belanghebbenden in de regio. De besturen stellen voor hun regio een regionaal plan onderwijsvoorzieningen vast (RPO), dat de gezamenlijk gedragen visie bevat op het onderwijs in de regio en de relatie van het bestaande onderwijsaanbod met het vervolgonderwijs en de arbeidsmarkt en de opvattingen van de besturen over de onderwijshuisvesting. De besturen stellen een RPO op nadat er een op overeenstemming gericht overleg is gevoerd met de gemeente(n) en is overlegd met de niet deelnemende vo-schoolbesturen in de regio, de provincie(s) en waar het vbo betreft vertegenwoordigers van het bedrijfsleven en middelbaar beroepsonderwijs.
Per 1 augustus 2020 zijn in het voortgezet onderwijs 20 nieuwe RPO’s van kracht geworden en zijn 8 lopende RPO’s aangevuld. Het totaal aantal vestigingen dat betrokken is bij een RPO komt daarmee op 888 en dat is 61 procent van het totaal aantal vo-vestigingen. Van de 294 gemeenten met een vestiging is in 72 procent van de gemeenten een RPO afgesloten door 271 van de in totaal 328 schoolbesturen.

Lerarentekort

Het doel is om via subsidieverlening de regionale samenwerking rond de aanpak van het lerarentekort te stimuleren en te ondersteunen. De subsidieregeling is bedoeld voor schoolbesturen in het primair en voortgezet onderwijs, het middelbaar beroepsonderwijs en lerarenopleidingen die in de regio samenwerken om het lerarentekort terug te dringen. Bij voorkeur doen ook andere partijen in de regio mee zoals gemeenten, regionale transfercentra en bedrijven. 
In totaal hebben 57 regio's (po, vo en mbo) onder de eerste regeling in 2019 subsidie aangevraagd en ontvangen. De belangstelling was boven verwachting. Het budget is tussentijds opgehoogd om alle aanvragen te kunnen honoreren en het budget voor de nieuwe regeling voor 2020 en 2021 is daarop gebaseerd. Onder deze nieuwe regeling zijn inmiddels subsidies toegekend aan in totaal 67 regio's. Een stijging van 10 regio's ten opzichte van de vorige regeling. Inmiddels doet in het voortgezet onderwijs ongeveer 66 procent van de schoolbesturen mee aan de regionale aanpak van het lerarentekort, terwijl dit bij de vorige regeling nog 44 procent betrof. Het uiteindelijke doel is om te komen tot een landelijk dekkend netwerk van samenwerkende regio's voor de onderwijsarbeidsmarkt. Mede naar aanleiding van het recent ontvangen advies van Merel van Vroonhoven wordt in de komende periode bezien hoe de verdere intensivering van de regionale aanpak het beste kan worden vormgegeven.